रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांचा भारत दौरा ऑगस्ट अखेरीस; जागतिक राजकारणाच्या पार्श्वभूमीवर महत्वाची भेट

नवी दिल्ली : रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचा भारत दौरा ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरीस होणार असल्याची माहिती रशियन वृत्तसंस्था इंटरफॅक्सने दिली आहे. ही माहिती भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल यांच्या हवाल्याने गुरुवारी मॉस्कोमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आली. भारत-रशिया द्विपक्षीय संबंधांच्या दृष्टीने ही भेट अत्यंत महत्वाची ठरणार आहे.

डोभाल सध्या रशियाच्या दौऱ्यावर असून तेथे विविध उच्चस्तरीय बैठकींना उपस्थित राहत आहेत. याच अनुषंगाने व्लादिमीर पुतिन यांचा भारत दौरा निश्चित झाल्याची माहिती त्यांनी दिली. या दौऱ्यात संरक्षण, ऊर्जा, व्यापार, आणि रणनीतिक सहकार्य यांसारख्या अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

अमेरिकेच्या नव्या व्यापार धोरणाच्या पार्श्वभूमीवर दौऱ्याचे विशेष महत्त्व
या दौऱ्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे कारण अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष आणि आगामी निवडणुकीचे संभाव्य उमेदवार डोनाल्ड ट्रम्प यांनी बुधवारी भारतातील आयातींवर अतिरिक्त २५ टक्के कर लादण्याच्या एका नव्या कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली आहे. या निर्णयामुळे नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टन यांच्यातील व्यापार तणाव वाढला आहे.

भारत अमेरिकेचा मोठा व्यापार भागीदार असून अनेक उत्पादनांचे आयात-निर्यात व्यवहार दोन्ही देशांत नियमित सुरू आहेत. ट्रम्प यांच्या या निर्णयामुळे भारताच्या व्यापार धोरणात काही बदल होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अशा परिस्थितीत पुतिन यांचा भारत दौरा हा भारतासाठी एक मजबूत पर्याय निर्माण करू शकतो.

भारत-रशिया संबंध: पारंपरिक भागीदारीला नवे परिमाण
भारत आणि रशिया यांचे दीर्घकाळापासून रणनीतिक संबंध आहेत. संरक्षण क्षेत्रात दोन्ही देशांमध्ये मजबूत भागीदारी आहे. एस-४०० क्षेपणास्त्र प्रणालीच्या करारानंतर भारताने रशियाकडून आणखी काही अत्याधुनिक संरक्षण उपकरणे खरेदी करण्याचा विचार सुरू ठेवला आहे. याशिवाय ऊर्जा, अणुऊर्जा, अवकाश संशोधन, आणि कृषी क्षेत्रातही दोन्ही देशांमध्ये सहकार्य सुरू आहे.

आगामी दौऱ्यात अपेक्षित मुद्दे

• संरक्षण सहकार्याचे विस्तार
• ऊर्जाक्षेत्रातील दीर्घकालीन करार
• बहुपक्षीय जागतिक संस्था आणि यूएन सहकार्य
• ब्रिक्स (BRICS) गटातील भारत-रशिया समन्वय
• सध्याच्या जागतिक राजकीय घडामोडींवरील मतविनिमय

राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांचा हा दौरा केवळ भारत-रशिया संबंध दृढ करण्यापुरता मर्यादित न राहता, बदलत्या जागतिक राजकारणात भारताचा नव्याने ठसठशीत सहभाग सुनिश्चित करण्याच्या दिशेने एक निर्णायक पाऊल ठरू शकतो.