पुणे : दैनंदिन जीवनात अंघोळ ही स्वच्छतेसाठी आवश्यक सवय आहे. मात्र, अंघोळ किती वेळ करावी याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. काही जण दीर्घकाळ अंघोळ करतात, तर काही फारच कमी वेळात आंघोळ उरकतात. वैद्यकीय व त्वचारोगतज्ज्ञांच्या मते, अंघोळीचा आदर्श कालावधी 5 ते 10 मिनिटे असावा.
वैज्ञानिक कारणे काय सांगतात?
- त्वचेतील नैसर्गिक तेलांचे संरक्षण
त्वचेवर ‘सीबम’ नावाचे नैसर्गिक तेल असते, जे त्वचेला ओलावा व संरक्षण देते. जास्त वेळ अंघोळ केल्यास—विशेषतः गरम पाण्यात—हे तेल निघून जाते. परिणामी त्वचा कोरडी, खाजरी व संवेदनशील बनते. - गरम पाण्याचा परिणाम
10–15 मिनिटांपेक्षा जास्त गरम पाण्यात अंघोळ केल्यास रक्तवाहिन्या प्रसरण पावतात. यामुळे चक्कर येणे, थकवा जाणवणे किंवा रक्तदाब कमी होण्याचा धोका वाढतो. - त्वचेचा ‘स्किन बॅरिअर’ कमकुवत होतो
दीर्घकाळ अंघोळ केल्याने त्वचेचा संरक्षणात्मक थर (Skin Barrier) कमजोर होतो. यामुळे जंतुसंसर्ग, एक्झिमा किंवा अॅलर्जीचा धोका वाढू शकतो. - पाण्याचा अपव्यय टाळणे
पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही कमी वेळ अंघोळ करणे महत्त्वाचे आहे. 5–10 मिनिटांची अंघोळ पाण्याची बचत करते.
योग्य पद्धत काय?
- कालावधी: 5–10 मिनिटे
- पाणी: कोमट किंवा सामान्य तापमानाचे
- साबण/शॉवर जेल: सौम्य व मर्यादित प्रमाणात
- अंघोळीनंतर: त्वचा कोरडी करून हलका मॉइश्चरायझर वापरणे
त्वचारोगतज्ज्ञांच्या मते, “जास्त वेळ अंघोळ करणे म्हणजे जास्त स्वच्छता नव्हे. योग्य वेळ, योग्य तापमान आणि योग्य उत्पादने वापरणे हेच आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.” आरोग्यदायी त्वचा आणि शरीरासाठी अंघोळीचा आदर्श कालावधी 5 ते 10 मिनिटे हाच योग्य असून, यापेक्षा जास्त वेळ अंघोळ करणे टाळावे.
