उत्तर प्रदेश : उत्तर प्रदेशातील मैनपुरी जिल्ह्यातील एका शेतकऱ्याला त्याच्या शेतात सुमारे 4,000 वर्षांपूर्वीच्या तांब्याच्या तलवारी आणि शस्त्रे आढळून आली आहेत. गणेशपूर येथील बहादूर सिंग हा शेतकरी त्याच्या शेतातील जमिनीची लेव्हल करत असताना १० जूनला त्याला या वस्तू आढळल्या.
मिळालेल्या माहितीनुसार, तांब्याच्या तलवारी आणि शस्त्रे आढळून आल्यानंतर सुरुवातीला या वस्तू सोन्या-चांदीच्या असल्याचा या शेतकऱ्याचा समज झाला, त्यामुळे त्याने त्या वस्तू घरी जाऊन लपवून ठेवल्या, मात्र तोपर्यंत संपूर्ण गावात याविषयी चर्चा सुरु झाली होती. लवकरच पोलिसांना देखील घटनेची माहिती मिळाली. मग, या वस्तू ताब्यात घेऊन भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (एएसआय) ला याविषयी माहिती देण्यात आली.
तज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, ही शस्त्रे सुमारे 4,000 वर्षांपूर्वीच्या ताम्रयुगातील आहेत. हे तांब्याचे भांडे चालकोलिथिक कालखंडातील आहेत आणि गेरूने रंगवलेली भांडी (ओसीपी) ची उपस्थिती थेट त्या काळाशीच संबंधित आहे, असे टाइम्स ऑफ इंडियाला दिलेल्या मुलाखतीत भुवन विक्रम, पुरातत्व विभागाचे संचालक, ए.एस.आय. यांनी सांगितले. ताम्रयुगात कांस्य हा एक विशिष्ट धातू कसा होता हे त्यांनी स्पष्ट केले. तथापि, पुराव्यांवरून असे दिसून आले आहे की जेव्हा “अशा साठ्याची अवजारे” बनवण्याच्या बाबतीत तांबे जास्त प्रचलित होते. विक्रम पुढे म्हणाले, “शस्त्रे एका गुच्छात का सापडली? शस्त्रे वाहून नेली जात होती की ती तिथे बनवली जात होती? याचा शोध घेण्याची गरज आहे. ही शस्त्रे एखाद्या युद्धात वापरली गेल्याची शक्यता आहे.
ASI पथकाने मैनपुरी जिल्ह्यातील गावातून 77 तांब्याची शस्त्रे आणि इतर कलाकृती ताब्यात घेतल्या. त्यानंतर सुमारे 8 दिवस वैज्ञानिक तपासणी केली आणि तांब्याच्या शस्त्रांव्यतिरिक्त गॅरिक पॉटरी आणि स्वयंपाक भट्टी (चुल्हा) शोधून काढली.
अधिक्षक पुरातत्वशास्त्रज्ञ, राज कुमार पटेल म्हणाले, “शस्त्रांची उपस्थिती दर्शवते की या वयातील लोक लढाईत सामील होते आणि ते जमीन किंवा हक्कासाठी मोठ्या गटांमध्ये असू शकतात. ही शस्त्रे सामान्य माणसाला मदत करू शकली नसती.” 2,000 ते 1,500 बीसीई दरम्यानच्या मैनपुरी येथे सापडलेल्या शस्त्रास्त्रांच्या क्लस्टरमध्ये ओसीपी संस्कृतीचे अंश सापडले. या भागात इतरही अनेक शोध लागले आहेत जे त्याच कालखंडातील आहेत. अलीकडे सापडलेली शस्त्रे 2,000 BC (4,000 वर्षांपूर्वी) इतकी जुनी असल्याच्या दाव्यांचे हे समर्थन करते. गोळा केलेल्या नमुन्यांची कार्बन डेटिंग चाचणी केल्यानंतर त्याची पुष्टी झाली.
पटेल म्हणाले कि, गॅरिक पॉटरी संस्कृती या भागात राहणाऱ्या लोकांनी पाळली. सुरुवातीला, ASI टीमला गणेशपूरचा सांस्कृतिक इतिहास शोधण्यात अडचण आली. तांब्याच्या शस्त्रांचा शोध लागल्यावर असे आढळून आले की तेथील रहिवासी गॅरिक भांडी परंपरा पाळतात. येथे या परंपरेच्या खुणा सापडल्या आहेत. मैनपुरी हे ऋषी मय, ऋषी च्यवन, ऋषी मार्कंडेय आणि इतर अनेक ऋषींसाठी एक लोकप्रिय ध्यान स्थान होते. मैनपुरीमध्ये ९व्या शतकातील असंख्य कलाकृती सापडल्या आहेत. इटवाह जिल्ह्यातील सैफई येथेही तांब्याची शस्त्रे सापडली आहेत. या कलाकृती जवळपास सात दशके जुन्या आहेत.
