प्रसिद्ध तबलावादक आणि पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित उस्ताद झाकीर हुसेन यांचे ७३ व्या वर्षी निधन झाले. ते सध्या सॅन फ्रान्सिस्कोमधील एक वैद्यकीय संस्थेत उपचार घेत होते आणि तिथेच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनामुळे भारतीय संगीत क्षेत्रात शोककळा पसरली आहे.
उस्ताद झाकीर हुसेन यांचा जन्म ९ मार्च १९५१ रोजी मुंबईत झाला. त्यांचे वडील उस्ताद अल्लाह राखा कुरेशी हे देखील एक प्रसिद्ध तबलावादक होते. त्यांच्या आईचे नाव बीवी बेगम होते. झाकीर हुसेन यांच्या संगीत शिक्षणाची सुरुवात घरच्या वातावरणात झाली होती, परंतु त्यांनी पुढे शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रात स्वतःचा ठसा कायम ठेवला.
In the passing away of Tabla exponent, Ustad Zakir Hussain, India and the world has lost a musical genius, and a cultural ambassador who bridged borders and generations with his mesmerising rhythms.
The Padma Vibhushan Tabla maestro and percussionist, gloriously took forward the… pic.twitter.com/x9RM6l68fQ
— Mallikarjun Kharge (@kharge) December 15, 2024
झाकीर हुसेन यांना १९८८ मध्ये पद्मश्री, २००२ मध्ये पद्मभूषण, आणि २०२३ मध्ये पद्मविभूषण या सर्वोच्च राष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले. त्यांचे संगीत जीवन अनोखे होते, कारण त्यांनी जगभरातील विविध संगीतांमध्ये आपला ठसा उमटवला. त्यांना तीन ग्रामी पुरस्कार देखील मिळाले होते. त्यांच्या संगीताची शैली आणि तबल्यावर त्यांचा प्रभुत्व असलेल्या वाद्य वादनाने त्यांना एक जागतिक दर्जाचे कलाकार बनवले.
त्यांचे शिक्षण मुंबईतील माहीम येथील सेंट मायकल हायस्कूलमध्ये आणि सेंट झेवियर्स कॉलेजमध्ये झाले. झाकीर हुसेन यांचे करियर ११ व्या वर्षी अमेरिकेत पहिल्या संगीत मैफलीत सहभाग घेतानाच सुरू झाले. १९७३ मध्ये त्यांचा पहिला अल्बम “लिव्हिंग इन द मटेरियल वर्ल्ड” प्रकाशित झाला.
उस्ताद झाकीर हुसेन यांचे जीवन खूप साधे आणि संघर्षमय होते. एकेकाळी ते रेल्वेच्या जनरल कोचमध्ये प्रवास करत, आणि पैशाअभावी जमिनीवर झोपत. त्यांचे तबला आणि संगीतावर असलेले प्रेम आणि निष्ठा त्यांना यशाच्या शिखरावर घेऊन गेले. एक प्रसंग सांगत असताना ते म्हणाले होते की, १२ व्या वर्षी त्यांना एका कॉन्सर्टमध्ये ५ रुपये मिळाले होते. त्या ५ रुपयांचा अनुभव त्यांच्यासाठी अमूल्य होता, असं ते नेहमीच सांगत.
The world has lost a rhythm it can never replace. Ustad Zakir Hussain, our maestro whose tabla beats will forever echo in the soul of India, leaves behind his inimitable form of timeless art. His legacy is an eternal taal, resonating through generations to come. RIP🙏🏽 pic.twitter.com/AcnoJmwUNG
— Gautam Adani (@gautam_adani) December 15, 2024
झाकीर हुसेन यांचे जीवन केवळ एक संगीतकार म्हणूनच नाही, तर एक प्रेरणा स्रोत म्हणूनही महत्त्वाचे राहिले. त्यांचे योगदान भारतीय आणि जागतिक संगीत क्षेत्रात अनमोल राहील. त्यांच्या निधनामुळे भारताने एक महान कलाकार गमावला आहे.
