पुणे : वनस्पतींच्या विश्वकोश आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या ज्येष्ठ वनस्पतिशास्त्रज्ञ व शास्त्रज्ञ डॉ. हेमा साने यांचे शुक्रवारी सकाळी पुण्यात निधन झाले. त्या १९६० पासून वीज आणि आधुनिक सुविधा न वापरत, साध्या जीवनशैलीत राहात होत्या. त्यांनी आजच्या आधुनिक युगात पर्यावरणपूरक जीवनाचा आदर्श निर्माण केला.
डॉ. साने यांनी एम.एससी. आणि पीएच.डी. वनस्पतीशास्त्रात केली आणि पुण्यातील आबासाहेब गरवारे महाविद्यालयाच्या वनस्पतीशास्त्र विभागाच्या प्रमुख पदावर काम केले. त्यांनी शाळा, महाविद्यालये आणि समाज माध्यमांमार्फत पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा प्रचार केला.
त्यांनी किर्लोस्कर वसुंधरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव अंतर्गत ८ जानेवारी २०१६ रोजी पुण्यात झालेल्या चौथ्या पर्यावरणपूरक साहित्य परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवले. डॉ. साने यांनी ३० हून अधिक पुस्तके आणि अनेक संशोधन प्रबंध लिहिले, ज्यात वनस्पतीशास्त्र, पर्यावरणशास्त्र, जैवविविधता आणि नैसर्गिक जीवनशैलीवर लक्ष केंद्रित होते.
त्यांच्या घरात वीज नव्हती आणि तिथे कोणतेही आधुनिक उपकरण नव्हते. त्यांनी आधुनिक जीवनाचा पर्यावरणावर होणारा नकारात्मक परिणाम पाहून स्वतःसाठी एक साधी, निसर्गानुकूल जीवनशैली स्वीकारली.
शास्त्रीय कार्याबरोबरच डॉ. साने यांनी पर्यावरण संरक्षण, जैवविविधता संवर्धन आणि समाजात नैसर्गिक जीवनशैलीचा संदेश प्रसारित करण्यासाठी अनेक कार्यशाळा, व्याख्यान आणि शिबिरे घेतली. त्यांचे योगदान विशेषतः विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यास मोलाचे ठरले.
आजच्या डिजिटल आणि तंत्रज्ञानप्रधान युगात, डॉ. हेमा साने यांनी आधुनिक सुविधा न वापरता साधे, पर्यावरणपूरक जीवन जगण्याचा आदर्श दाखवून दिला, ज्यामुळे पर्यावरणशास्त्र व जैवविविधतेच्या क्षेत्रात त्यांचा अमूल्य ठसा राहिला.
