पुणे : आपली मनःस्थिती कशी सुधारायची याचा विचार करत असाल, तर खात्री बाळगा, तुम्ही एकटे नाही आहात. आपण सर्वजण अनेकदा वाईट दिवस अनुभवतो, आपण अस्वस्थ, दुःखी किंवा निराश होतो, आपल्यापैकी काहींसाठी ही परिस्थिती अधिक दीर्घकालीन असू शकते. मात्र, त्यात चांगली बाब अशी आहे की अनेक सोप्या दैनंदिन पद्धती आहेत, तसेच दीर्घकालीन उपाय आहेत, जे तुमच्या मनःस्थितीवर सकारात्मक परिणाम घडवू शकतात, हे विज्ञानाने दाखवून दिले आहे. निरोगी आहार खाणे, इतरांशी संवाद साधणे, व्यायाम करणे आणि पुरेशी झोप घेणे या सर्व गोष्टी मनःस्थिती सुधारण्यास मदत करतात.
तुम्ही तुमचा मूड आणि तुमचे आरोग्य कसे सुधारू शकता याविषयी तज्ज्ञांनी सांगितलेले काही उपाय
- दुसऱ्यासाठी काहीतरी चांगले करा
दुसऱ्यासाठी काहीतरी छान करणे तुम्हाला सकारात्मक वाटण्यासाठी खूप पुढे जाऊ शकते. दुसऱ्याची मदत करणे, दुसऱ्यासाठी दयाळूपणाचे कृत्य केल्याने ‘कडल हार्मोन’, ऑक्सीटोसिन हे हार्मोन स्त्रवतात. जेव्हा तुम्ही नवजात बाळाला मिठी मारता किंवा एखाद्याच्या प्रेमात पडता तेव्हा हाच हार्मोन रिलीज होतो. फिल-गुड हार्मोन, डोपामाइनच्या पातळीतही वाढ होते. डोपामाइनची कमी पातळी मनःस्थिती बिघडवते आणि नैराश्याशी जोडलेली असते. - अधिक पाणी प्या
डिहायड्रेशनमुळे मेंदूतील डोपामाइन आणि सेरोटोनिनच्या संतुलनावर परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे मूड स्विन्ग्स, चिंता किंवा नैराश्याची भावना वाढू शकते. सामान्य पचन, तापमान नियंत्रण, मेंदूचे कार्य आणि चांगले रक्ताभिसरण प्रोत्साहित करण्यासाठी देखील हायड्रेशन आवश्यक आहे, म्हणूनच आपण दिवसभर पुरेसे प्यायला हवे. आरोग्यासाठी हायड्रेशन महत्वाचे आहे. - गॅझेट बंद करा
तुमच्या कॉम्प्युटर किंवा स्मार्टफोनच्या स्क्रीनकडे दीर्घकाळ टक लावून पाहणे, हे मानसिक आरोग्याच्या वाढत्या जोखमीशी जोडलेले आहे. दररोज ठराविक कालावधीसाठी तुमचा फोन बंद ठेवण्याचा प्रयत्न करा. यामुळे निरोगीपणाची भावना वाढेल, नैराश्य कमी होईल. - इतरांशी कनेक्ट व्हा
माणूस हा सामाजिक प्राणी आहे. आनंदी, समाधानी वाटण्यासाठी इतर लोकांच्या सहवासाची आवश्यकता असते. एकटेपणामुळे तुमचा रक्तदाब वाढू शकतो आणि हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो. एकाकी लोकांना नैराश्य, कमी झोप असे त्रास होण्याची शक्यता असते. सामाजिक संबंधांचा सामान्यतः नैराश्याविरूद्ध संरक्षणात्मक प्रभाव पडतो. म्हणून, कुटुंब आणि मित्रांपर्यंत पोहोचा. - मनसोक्त हसा, गाणी ऐका…
तुमच्यासाठी हसण्यापेक्षा चांगले दुसरे काहीही नाही. जेव्हा तुम्ही हसता, तेव्हा मेंदूतील न्यूरोट्रांसमीटर डोपामाइन आणि सेरोटोनिनमध्ये वाढ होते आणि तणाव संप्रेरक, कोर्टिसोलची पातळी कमी होते. तुम्हाला आनंद आणि आराम वाटतो. हसणे हा तणाव कमी करण्याचा आणि तुम्हाला शांत वाटण्याचा एक उत्तम मार्ग आहे. संगीत ऐका, काही मजेदार चित्रपट पहा किंवा काही विनोदी पॉडकास्ट नियमितपणे ऐकण्याचा प्रयत्न करा. हे तुम्हाला अधिक आनंदी आणि उत्साही वाटण्यास मदत करेल. - चांगली झोप
दररोज रात्री 7-8 तास चांगल्या दर्जाची झोप घेणे, हे चांगल्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. झोपेच्या कमतरतेमुळे आपला मूड, ऊर्जा आणि एकाग्रतेच्या पातळीवर परिणाम होतो. - व्यायाम करा
व्यायाम हा डोपामाइन, एड्रेनालाईन आणि सेरोटोनिन सारख्या चांगल्या न्यूरोट्रांसमीटरच्या पातळीला चालना देण्यासाठी महत्वाचा असतो. याव्यतिरिक्त, व्यायामामुळे एंडोर्फिनची वाढ होते, जे मेंदूसाठी चांगले असते.
अशा परिस्थितीत घ्या डॉक्टरांचा सल्ला :
तुमच्या मनःस्थितीमुळे तुमच्या दैनंदिन कामांमध्ये लक्षणीय समस्या निर्माण होत असल्यास, शक्य तितक्या लवकर तुमच्या डॉक्टरांना किंवा मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांना भेटा. नैराश्याच्या लक्षणांमध्ये खालील गोष्टी समाविष्ट आहेत.
- शून्यता, दुःख आणि निराशेच्या भावना
- सतत बिघडलेली मनस्थिती
- सामान्य क्रियाकलापांमध्ये रस कमी होणे
- थकवा आणि ऊर्जेचा अभाव
- झोपेचा त्रास
- भूक आणि वजनात बदल
- हालचाली मंदावणे आणि हळू बोलणे
- लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण
- आत्महत्येची भावना
