नवी दिल्ली : लोकसभा सचिवालयाच्या अद्ययावत पुस्तिकेवर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये असंसदीय समजले जाणारे काही शब्द सूचीबद्ध केल्याबद्दल अनेक प्रतिक्रिया आल्या. या प्रतिक्रियांच्या दरम्यान, सभापती ओम प्रकाश बिर्ला यांनी गुरुवारी सांगितले की “कोणत्याही शब्दावर बंदी घालण्यात आलेली नाही” आणि सदस्य त्यांचे मत व्यक्त करण्यास मोकळे आहेत.
बिर्ला पुढे म्हणाले की तो अधिकार कोणीही सदस्यांकडून हिरावून घेऊ शकत नाही, परंतु ते संसदेच्या शिष्टाचारानुसार असले पाहिजेत. याबाबत पीटीआयने वृत्त दिले आहे. लोकसभा अध्यक्ष पुढे म्हणाले की संसदीय पद्धतींबद्दल अनभिज्ञ असलेले लोक सर्व प्रकारच्या टिप्पण्या करतात. मात्र कायदेमंडळे सरकारपासून स्वतंत्र असतात.
काय आहे प्रकरण?
काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी असंसदीय शब्दाची “व्याख्या” अशी “चर्चा आणि वादविवादांमध्ये पंतप्रधानांच्या सरकारच्या हाताळणीचे अचूक वर्णन करण्यासाठी वापरलेले शब्द, आता बोलण्यास बंदी आहे” असे ट्विट केले. “न्यू डिक्शनरी फॉर न्यू इंडिया,” असे त्यांनी मायक्रो-ब्लॉगिंग प्लॅटफॉर्मवर लिहिले.
लोकसभा सचिवालयाच्या नवीन पुस्तिकेनुसार, ‘जुमलाजीवी’, ‘बाल बुद्धी’, ‘कोविड स्प्रेडर’ आणि ‘स्नूपगेट’ सारख्या शब्दांचा वापर आणि अगदी सामान्यतः ‘लाज’, ‘दुरुपयोग, ‘विश्वासघात’ यासारखे शब्द वापरणे, ‘भ्रष्ट’, ‘नाटक’, ‘ढोंगी’ आणि ‘अक्षम’ हे यापुढे लोकसभा आणि राज्यसभेत असंसदीय मानले जातील.
असंसदीय शब्द आणि अभिव्यक्ती सूचीबद्ध करणारी पुस्तिका 18 जुलैपासून सुरू होणाऱ्या संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनापूर्वी आली आहे, ज्यामध्ये ‘अराजकतावादी’, ‘शकुनी’, ‘हुकूमशाही’, ‘तानाशाह’, ‘तानाशाही’, ‘जयचंद’ या शब्दांचा वापर करण्यात आला आहे. ‘, ‘विनाश पुरुष’, ‘खलिस्तानी’ आणि ‘खून से खेती’ देखील वादविवादाच्या वेळी किंवा अन्यथा दोन्ही सभागृहात वापरल्यास ते काढून टाकले जातील.
लोकसभा सचिवालयाने पुस्तिकेनुसार पुढे ‘दोहरा चरित्र’, ‘निकम्मा’, ‘नौटंकी’, ‘धिंडोरा पीटना’ आणि ‘बेहरी सरकार’ असे शब्द असंसदीय अभिव्यक्ती म्हणून सूचीबद्ध केले आहेत. सचिवालयाने असंसदीय म्हणून सूचीबद्ध केलेल्या काही इंग्रजी शब्दांमध्ये ‘रक्तपात’, ‘रक्तरंजित’, ‘विश्वासघात’, ‘शर्मिंदा’, ‘अपमानित’, ‘फसवणूक’, ‘चमचा’, ‘चमचागिरी’, ‘चेलास’, ‘बालिशपणा’ यांचा समावेश होतो. ‘, ‘भ्रष्ट’, ‘कायर’, ‘गुन्हेगार’ आणि ‘मगरमच्छ अश्रू’. याशिवाय ‘अपमान’, ‘गाढव’, ‘नाटक’, ‘नेत्रधोका’, ‘फज’, ‘गुंडागर्दी’, ‘ढोंगी’, ‘अक्षमता’, ‘मिसळ’, ‘खोटे’ आणि ‘असत्य’ यांसारखे शब्द देखील यापुढे संसदेत वापरण्यासाठी प्रतिबंधित असतील.
असंसदीय म्हणून सूचीबद्ध केलेल्या काही हिंदी शब्दांमध्ये ‘अराजकतावादी’, ‘गद्दर’, ‘गिरगिट’, ‘गुंडे’, ‘घडियाली अनसू’, ‘अपमान’, ‘असत्य’, ‘अहंकार’, ‘भ्रष्ट’, ‘काला दिन’, ‘काला बाजारी’ आणि ‘खरीद फारोख्त’ यांचा समावेश होतो. याशिवाय ‘दंगा’, ‘दलाल’, ‘दादागिरी’, ‘दोहरा चरित्र’, ‘बेचारा’, ‘बॉबकट’, ‘लॉलीपॉप’, ‘विश्वासघात’, ‘संवेदनहीन’, ‘मूर्ख’, ‘पिठू’, ‘ बेहरी सरकार’ आणि ‘लैंगिक छळ’ हे असंसदीय मानले जातील आणि रेकॉर्डचा भाग म्हणून समाविष्ट केले जाणार नाहीत.
तथापि, शब्द आणि अभिव्यक्ती काढून टाकण्यात राज्यसभा अध्यक्ष आणि लोकसभा अध्यक्षांचा निर्णय शेवटचा असेल.
