आयुष्य…
कधी हसवणारं, कधी रडवणारं, तर कधी पूर्णपणे थांबलेलं वाटणारं.
काही दिवस असे येतात की, सकाळ उजाडली तरी मनात अंधार दाटलेला असतो. कुणाशी बोलावंसं वाटत नाही, काही करावंसं वाटत नाही… आणि हळूहळू माणूस स्वतःच्याच विचारांच्या गर्तेत अडकत जातो. यालाच आपण नैराश्य म्हणतो.

पण लक्षात ठेवा —
नैराश्य ही अवस्था आहे. नैराश्य म्हणजे आयुष्याचा शेवट नाही, तर स्वतःला नव्याने ओळखण्याची सुरुवात आहे.

स्वतःशी मैत्री करा
सर्वात आधी स्वतःला दोष देणं थांबवा. तुम्ही कमजोर नाही; तुम्ही थकलेले आहात. स्वतःशी मृदू रहा—जसं तुम्ही आपल्या जवळच्या माणसाशी असता.
स्वतःशी प्रामाणिक व्हा. “मला त्रास होतोय”, “मला मदत हवी आहे” हे मान्य करणं ही कमजोरी नाही, तर मोठी ताकद आहे. भावना दडपून ठेवल्या तर त्या ओझं बनतात. कुणावर तरी विश्वास ठेवून मन मोकळं करा — मित्र, जोडीदार, कुटुंबातील व्यक्ती किंवा तज्ज्ञ.

प्रत्येक दिवस एक नवी संधी
काल जे झालं, ते बदलता येत नाही.
पण आज काय करायचं, हे पूर्णपणे आपल्या हातात आहे.

लहान गोष्टींनी सुरुवात करा —
सकाळी सूर्यप्रकाशात थोडा वेळ उभं राहणं, आवडती चहा-कॉफी शांतपणे पिणं, आवडतं गाणं ऐकणं…
हे सगळं क्षुल्लक वाटेल, पण ह्याच गोष्टी मनाला हळूहळू उभं करतात.

शरीर हलवा, मन हलकं होईल
व्यायाम म्हणजे फक्त वजन कमी करणं नाही.
चालणं, योग, प्राणायाम, नृत्य किंवा साधं स्ट्रेचिंगसुद्धा मनातील नकारात्मकतेला बाहेर काढायला मदत करतं. शरीर हललं की मनही हलतं — ही शास्त्रीय सत्यता आहे.

स्वतःची तुलना थांबवा
सोशल मीडियावर सगळ्यांचं आयुष्य परिपूर्ण दिसतं.
पण सत्य असं आहे की, प्रत्येक जण आपापल्या लढाया लढतोय.
तुमचा प्रवास वेगळा आहे, तुमची गती वेगळी आहे — आणि ते पूर्णपणे ठीक आहे.

मदत घेण्यात लाज बाळगू नका
डॉक्टरकडे जाणं, समुपदेशन घेणं, औषधं घेणं —
ही कमजोरी नाही.
जसं शरीर आजारी पडलं की आपण उपचार घेतो, तसंच मनासाठीही उपचार आवश्यक असतात.

स्वतःसाठी जगा
इतरांसाठी सगळं करताना स्वतःला विसरू नका. इतरांच्या अपेक्षांच्या ओझ्याखाली स्वतःला हरवू नका.
तुम्हालाही आनंदाचा, शांततेचा, प्रेमाचा पूर्ण हक्क आहे.

आयुष्य परफेक्ट असण्याची गरज नाही, ते जगण्यासारखं नक्कीच आहे, भरभरून जगा.
आज तुम्ही थकलेले असाल, हरलेले वाटत असाल — तरीही लक्षात ठेवा,
हा शेवट नाही, तुमची कथा अजून संपलेली नाही.

हेच तर आहे जीवन…
कधी अश्रूंनी भरलेलं, तर कधी आशेने उजळलेलं…
अंधार कितीही दाट असला, तरी उजेडाचा एक किरण नक्कीच वाट पाहत असतो.
यालाच जीवन ऐसे नाव!

The post याला जीवन ऐसे नाव! स्वतःला नैराश्याच्या गर्तेतून बाहेर काढा, जीवन भरभरून जगण्यासाठी ‘या’ गोष्टी करा… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

अवयवदान म्हणजे जेव्हा एखादी व्यक्ती निरोगी प्रत्यारोपण करण्यायोग्य अवयव आणि ऊती, मृत्यूनंतर किंवा जिवंत असताना काढून टाकण्याची आणि त्यांचे दुसर्‍या व्यक्तीमध्ये प्रत्यारोपण करण्याची परवानगी देते. सामान्य प्रत्यारोपणामध्ये मूत्रपिंड, हृदय, यकृत, स्वादुपिंड, आतडे, फुफ्फुसे, हाडे, मज्जा, त्वचा आणि कॉर्निया हे समाविष्ट आहे. अवयवदानाबाबत अजूनही अनेक गैरसमज आहेत. चला तर त्यामागील सत्य जाणून घेऊया.

समज : अवयव आणि ऊतींचे दान केल्यामुळे शरीर विकृत होते.
सत्य : दान केलेले अवयव शस्त्रक्रियेने काढले जातात, त्यामुळे शरीर विकृत होत नाही. दात्याच्या शरीरावर अंत्यसंस्कारासाठी कपडे घातलेले असतात, त्यामुळे अवयवदानाची कोणतीही चिन्हे दिसत नाहीत. नेत्रदान केल्यानंतर, कृत्रिम डोळा बसवला जातो, पापण्या बंद केल्या जातात आणि कोणाला काही फरक जाणवत नाही. अस्थी दान केल्यानंतर, हाड काढलेल्या ठिकाणी रॉड घातला जातो. त्वचा दान करताना, दात्याच्या पाठीवरून सनबर्न पीलसारखा त्वचेचा पातळ थर काढला जातो.

समज : अवयव दान करण्यासाठी दात्याच्या कुटुंबाकडून शुल्क आकारले जाते.
सत्य : अवयव दान करण्यासाठी दात्याच्या कुटुंबाकडून कधीही शुल्क आकारले जात नाही. जर एखाद्या कुटुंबाला असे वाटत असेल की त्याचे बिल चुकीचे मिळाले आहे, तर त्यांनी ताबडतोब स्थानिक अवयव खरेदी संस्थेशी संपर्क साधावा आणि प्रकरणे दुरुस्त करावी.

समज : कोणीही अवयव दाता बनू शकतो.
सत्य : शल्यचिकित्सक मजबूत आणि केवळ अद्यापही धडधडणारी हृदय असलेल्या रुग्णांचे अवयव काढतात. शल्यचिकित्सकांना अशा दात्यांकडून महत्वाचे अवयव नको असतात, जे पूर्णपणे मृत अवस्थेत असतात आणि ज्यांच्या हृदयाची धडधड थांबलेली असते. काही वैद्यकीय परिस्थिती आपोआपच एखाद्याला अवयव दान करण्यास अपात्र ठरवू शकते. अवयव वापरण्याचा निर्णय कठोर वैद्यकीय निकषांवर आधारित आहे. काही वेळा असे दिसून येते की काही अवयव प्रत्यारोपणासाठी योग्य नाहीत, पण इतर अवयव ठीक आहेत. मृत्यूच्या वेळी, संभाव्य व्यक्तीचे अवयव प्रत्यारोपणासाठी योग्य आहेत की नाही हे केवळ वैद्यकीय प्रोफेशनलच ठरवू शकतात. काही रोग देणगी नाकारतात, जसे की सक्रिय कर्करोग, सक्रिय एचआयव्ही किंवा सक्रिय संक्रमण. हिपॅटायटीसचा इतिहास असलेल्या व्यक्तीसाठी मृत्यूच्या वेळी अधिक माहिती आवश्यक असते. हिपॅटायटीस सी असलेल्या व्यक्ती केवळ हिपॅटायटीस सी असलेल्या रुग्णालाच अवयव दान करू शकतात.

समज : माझे वय १८ वर्षांपेक्षा कमी आहे. हा निर्णय घेण्यासाठी मी खूप लहान आहे.
सत्य : कायदेशीर अर्थाने ते खरे आहे. परंतु तुमचे पालक हा निर्णय अधिकृत करू शकतात. तुम्ही तुमच्या पालकांना देणगी देण्याची तुमची इच्छा व्यक्त करू शकता आणि तुमचे पालक तुम्हाला तेच हवे आहे हे जाणून त्यांची संमती देऊ शकतात. मुलांना देखील अवयव प्रत्यारोपणाची गरज असते आणि त्यांना सामान्यतः प्रौढ व्यक्ती देऊ शकतील त्यापेक्षा लहान अवयवांची गरज असते. कोणतेही परिभाषित कट ऑफ वय नाही. वृद्धापकाळात अगदी वयाच्या सत्तरीत आणि ८०’त देखील दात्यांकडून यशस्वीपणे अवयव प्रत्यारोपण केले गेले आहेत. मृत्यूच्या वेळी, प्रत्यारोपणासाठी अवयव योग्य आहेत की नाही हे केवळ डॉक्टरच ठरवू शकतात.

समज : धर्म अवयवदानावर बंदी घालतो.
सत्य : बहुतेक धार्मिक श्रद्धा अवयवदानाला परवानगी देतात किंवा व्यक्तीच्या विवेकबुद्धीवर निर्णय सोडतात. तुम्हाला तुमच्या श्रद्धेच्या स्थानाबद्दल खात्री नसल्यास, तुमच्या धर्मगुरूंकडून हे स्पष्ट करून घ्या. अवयवदान आणि प्रत्यारोपणाला कोणत्याही धर्माचा आक्षेप नाही. याउलट, धर्म देण्याच्या कृतीला मान्यता देतात आणि एखाद्याला नवीन जीवन देण्यापेक्षा मोठे कार्य काय असू शकते.

समज : फक्त हृदय, यकृत आणि मूत्रपिंड दान केले जाऊ शकतात.
सत्य : स्वादुपिंड, फुफ्फुसे, लहान आणि मोठे आतडे आणि पोट यासारखे इतर अवयव देखील प्रत्यारोपित केले जाऊ शकतात. शिवाय, त्वचा, हाडे, हृदयाच्या झडपा आणि स्नायुबंध (tendons) यासारख्या ऊतींचे दान केले जाऊ शकते.

समज : जर ICU डॉक्टरांना माहित असेल की मी एक अवयव दाता आहे, तर ते मला वाचवण्यासाठी कठोर परिश्रम करणार नाहीत.
सत्य : जर तुम्ही रुग्णालयात दाखल असाल, आजारी किंवा जखमी असाल, तर तुमचा जीव वाचवण्याला प्राधान्य आहे. अवयवदानाचा विचार तेव्हाच केला जाऊ शकतो जेव्हा brain death झाली असेल. शिवाय, तुमच्यावर उपचार करणारी वैद्यकीय टीम आणि प्रत्यारोपण टीम पूर्णपणे वेगळी असते.

समज : मी brain death मधून बरा झालो तर?
सत्य : असे होत नाही. एखादी व्यक्ती brain dead आहे की नाही हे ठरवण्यासाठीची मानके अतिशय कठोर आहेत आणि ज्या लोकांनी त्यांचे अवयव दान करण्यास सहमती दर्शवली आहे, ते खरोखरच मृत असल्याची पुष्टी करण्यासाठी त्यांच्या अतिरिक्त चाचण्या केल्या जातात.

समज : प्रत्यारोपणाच्या प्रतीक्षेत असताना, श्रीमंत आणि प्रसिद्ध लोकांना प्राधान्य मिळते.
सत्य : महत्त्वाची असते ती आजाराची तीव्रता, वाट पाहण्यात घालवलेला वेळ, रक्त प्रकार आणि इतर महत्त्वाची वैद्यकीय माहिती. अवयव वाटप प्रणालीचा संपत्ती किंवा सामाजिक स्थिती याच्याशी काहीही संबंध नसतो. अवयव प्राप्तकर्ते ठरवताना वंश, लिंग, वय, उत्पन्न आणि सेलिब्रिटी असणे या घटकांचा विचार केला जात नाही.

समज : दाता बनण्यासाठी डोनर कार्ड असणे आवश्यक आहे. मला माझ्या कुटुंबियांना सांगण्याची गरज नाही की मला देणगीदार व्हायचे आहे कारण ते माझ्या मृत्यूपत्रात लिहिलेले आहे.
सत्य : स्वाक्षरी केलेले डोनर कार्ड आणि ‘अवयव दाता’ पदनाम असलेले ड्रायव्हिंग लायसन्स कायदेशीर कागदपत्रे असली तरी अवयव दान करण्याआधी सामान्यतः कुटुंबातील सदस्यांशी चर्चा केली जाते. तुमचे कुटुंब तुमच्या इच्छा समजून घेतेय आणि त्यांचा आदर करते याची खात्री करण्यासाठी, तुम्ही त्यांना अवयवदान करण्याच्या तुमच्या निर्णयाबद्दल सांगणे महत्त्वाचे आहे. जोपर्यंत तुमचे मृत्यूपत्र वाचले जाईल, तोपर्यंत तुमचे अवयव घ्यायला उशीर झालेला असेल. तुमच्या इच्छा पूर्ण होतील, याची खात्री करण्यासाठी तुमच्या कुटुंबाला अगोदरच माहिती देणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

*अधिक माहितीसाठी नेहमी तज्ज्ञांचा किंवा तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

The post Organ Donation : अवयव दानाबद्दल असलेले गैरसमज आणि त्यामागील सत्य, जाणून घ्या… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे : रात्रीच्या वेळी दिसणारे काजवे प्रत्येकासाठी आकर्षण असतात. तसेच काजव्यांचा समून दिसणे ही तर एक पर्वणीच ठरते. क्वचितच असे प्रसंग घडतात. जून महिन्यात अनेक ठिकाणी ‘काजवा महोत्सव’ सुरू होतात. या ठिकाणी भेट देऊन तुम्ही काजव्यांच्या असंख्य समूहांना एकत्र पाहण्याचा आनंद घेऊ शकता.

आपण अनेकदा चित्रपटांमध्ये काजव्यांचे समूह पाहिले असतील. रात्रीच्या वेळी दिसणाऱ्या काजव्यांचा समूह पाहणे एक पर्वणीच असते. परंतु आता तुम्ही प्रत्यक्षात अशा क्षणांचा आनंद घेऊ शकता. कारण जून महिन्यात महाराष्ट्रात काही ठिकाणी ‘फायरफ्लाइज फेस्टिव्हल म्हणजेच काजवा महोत्सव सुरू होतो. तुम्हाला या महोत्सवाचा आनंद घ्यायचा असेल तर आज आम्ही तुम्हाला त्याविषयी माहिती देत आहोत. हा महोत्सव जून अखेरपर्यंत सुरु राहतो.

महाराष्ट्रातील राजमाची गाव, सिद्धगड वाडी, प्रबळमाची गाव, भंडारदरा, घाटघर, कोथळीगड, कोंढाणे लेणी आणि पुरुषवाडी यांसह अनेक ठिकाणी महिनाभर चालणाऱ्या या महोत्सवासाठी शिबिरे आयोजित केली जातात. अशा परिस्थितीत पर्यटक येथे जाऊन हा महोत्सव पाहू शकतात आणि रात्री ट्रेकिंग, हायकिंग आणि कॅम्पिंगचा आनंद घेऊ शकतात. काजवे हे निसर्गाचे असे वरदान आहे ज्याच्या प्रकाशाने दऱ्या-खोरे आणि जंगले उजाळून निघतात.

जाणून घ्या कोठे, कधीपर्यंत सुरू असतात काजवा महोत्सव? (तारखा अंदाजे आहेत? साधरणतः मे-जून मध्ये असतात)

1. पुरुषवाडी फायरफ्लाइज फेस्टिव्हल – 26 जूनपर्यंत
2. राजमाची फायरफ्लाइज ट्रेक आणि कॅम्प 25 जूनपर्यंत
3. लोणावळ्याजवळ राजमाची फायरफ्लाइज फेस्टिव्हल – 4 जून आणि 5 जूनपर्यंत
4. भंडारदरा फायरफ्लाइज फोटोग्राफी बूट कॅम्प – 4 जून आणि 5 जूनपर्यंत
5. माळशेज घाट फायरफ्लाइज कॅम्पिंग – 25 जूनपर्यंत

तुम्हालाही शहराच्या प्रकाश आणि प्रदूषणापासून दूर जाऊन काजव्यांच्या प्रकाशाचा आनंद घ्यायचा असेल तर या उत्सवाचा एक भाग व्हा आणि येथे कॅम्पिंगपासून ट्रेकिंगपर्यंतच्या कार्यक्रमांचा आनंद घ्या. या ठिकाणी तुम्हाला काजव्यांचा हळूवार आणि तालबद्ध वावर पाहायला मिळणार आहे. हे काजवे पावसाळ्यापूर्वी लाखोंच्या संख्येने बाहेर पडू लागतात आणि याच काळात त्यांची संततीही वाढवतात. मानवी हस्तक्षेपामुळे काही ठिकाणी काजव्यांची संख्या कमी होत आहे. परंतु राज्यातील या काही ठिकाणी अजूनही काजवे मोठ्या संखेने पाहायला मिळतात. पुढच्या वर्षी नक्की प्लॅन करा…

The post महाराष्ट्रात कुठे आणि कधी सुरु असतो ‘काजवा महोत्सव’? जाणून घ्या. appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

४ फेब्रुवारी म्हणजे जागतिक कर्करोग दिवस. जगभरात कर्करोगाबाबत माहितीचा प्रसार करणे आणि कर्करोग प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांना प्रोत्साहन देणे हे जागतिक कर्करोग दिवस साजरा करण्यामागील कारण आहे. व्यसनांमुळे कर्करोग होण्याचे प्रमाण वाढत असून त्यादृष्टीने उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. मादक पदार्थांच्या वापराशी फुफ्फुस किंवा हृदयविकार, मानसिक आरोग्यस्थिती, रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होणे आणि कर्करोग यासारख्या अनेक आरोग्य समस्या जोडलेल्या आहेत.

तंबाखू आणि कर्करोग
तंबाखू हे कर्करोगाचे आणि कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूचे महत्वाचे कारण आहे. फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या मृत्यूंपैकी ८०% मृत्यू तंबाखूमुळे होतात. तंबाखूचे सेवन कोणत्याही स्वरूपात शरीराला घातक असते. यामध्ये सिगारेट, सिगार, ई-सिगारेट आणि चघळली जाणारी तंबाखू यांचा समावेश आहे. लाळेमध्ये गिळलेल्या रसायनांच्या संपर्कात त्यांचे ओठ, तोंड, घसा आणि स्वरयंत्र (व्हॉइस बॉक्स) येतात. फुफ्फुस, तोंड आणि घशाच्या कर्करोगाव्यतिरिक्त, तंबाखूमुळे मूत्राशय, मूत्रपिंड, यकृत, पोट, स्वादुपिंड, कोलन आणि गुदाशय आणि गर्भाशय ग्रीवा आणि रक्ताचा कर्करोग (ब्लड कॅन्सर) देखील होऊ शकतो. चघळली जाणारी तंबाखू हा धूररहित तंबाखूचा एक प्रकार आहे, ज्यामुळे तोंड, अन्ननलिका आणि स्वादुपिंडाचा कर्करोग होतो.

सेकंडहँड स्मोकच्या संपर्कात येणाऱ्यांमध्ये देखील कर्करोगाचा धोका वाढतो. या धुरात २५०पेक्षा जास्त विषारी संयुगे आणि ५०ज्ञात कॅन्सर निर्माण करणारे घटक असतात. तंबाखूच्या धुरातील रसायने डीएनएला हानी पोहोचवू शकतात आणि कर्करोग होऊ शकतो. फुफ्फुसाचे आजार, हृदयरोग, डोळ्यांची आणि नाकाची जळजळ, सायनस आणि श्वसन संक्रमण यांचा सेकंड स्मोकमध्ये समावेश होतो.

अल्कोहोल आणि कर्करोग
अभ्यासाने अल्कोहोल पिणे आणि कर्करोगाचे अनेक प्रकार विकसित होण्यामध्ये मजबूत संबंध दर्शविला आहे. यूएस डिपार्टमेंट ऑफ हेल्थ अँड ह्युमन सर्व्हिसेसच्या नॅशनल टॉक्सिकोलॉजी प्रोग्रामने अल्कोहोलयुक्त पेयांचे सेवन मानवी कार्सिनोजेन म्हणून सूचीबद्ध केले आहे, जो मानवांमध्ये कर्करोग होण्याची क्षमता असलेला एजंट आहे. मध्यम ते जास्त प्रमाणात मद्यपान केल्याने डोके आणि मानेचा कर्करोग तसेच अन्ननलिकेचा कर्करोग होतो. मद्यपान स्तनाचा कर्करोग, कोलोरेक्टल कर्करोग आणि यकृताच्या कर्करोगाशी देखील जोडला गेला आहे. अल्कोहोल मेलेनोमा, प्रोस्टेट आणि स्वादुपिंडाच्या कर्करोगाचा धोकाही वाढू शकतो. रेड वाईन कॅन्सरपासून बचाव करण्यास मदत करू शकते असा एक सामान्य गैरसमज आहे. परंतु यासंबंधी संशोधनात कोणतेही पुरावे आढळले नाहीत. कोणत्याही प्रकारचे अल्कोहोलयुक्त पेय सेवन केल्याने कर्करोगाचा धोका वाढतो.

स्टिरॉइड्स आणि कर्करोग
स्टिरॉइड्सचा वापर अनेक वैद्यकीय परिस्थितींवर उपचार करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. परंतु अनेकदा ऍथलीट्स आणि बॉडी बिल्डर्सद्वारे त्यांचा गैरवापर केला जातो. ऍनाबॉलिक स्टिरॉइड्स हे टेस्टोस्टेरॉन सारखे प्रभाव असलेले पदार्थ असतात, ज्यांचा उपयोग स्नायूंचे वस्तुमान वाढवण्यासाठी किंवा शारीरिक कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी केला जातो. स्टिरॉइड्सच्या वापरामुळे पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट कर्करोग आणि महिलांमध्ये एंडोमेट्रियल कर्करोगाचा धोका वाढतो.

इंजेक्शन औषध वापर आणि कर्करोग
ओपिओइड्सचा वापर आणि गैरवापर केल्याने अनेक आरोग्य समस्यांचा धोका वाढतो, परंतु ओपिओइड्समुळे कर्करोग होतो हे दर्शविण्यासाठी सध्या कोणतेही सबळ पुरावे नाहीत. इंट्राव्हेनस इंजेक्शनद्वारे ओपिओइड्सचा वापर केल्याने हिपॅटायटीस होऊ शकतो, तथापि, यामुळे दीर्घकालीन संसर्ग होऊ शकतो ज्यामुळे यकृताचा कर्करोग होऊ शकतो.

कोकेन, हेरॉइन आणि कर्करोग
कोकेन आणि हेरॉइनमध्ये अनेकदा कर्करोगास कारणीभूत विषारी रसायने मिसळतात, जेणेकरून जास्त प्रमाणात ड्रग्स तयार केली जावीत. यात फेनासेटिन हे सामान्यतः वापरले जाणारे कटिंग एजंट आहे. जे मूत्रपिंडाच्या पेशी, पेल्विक आणि मूत्रमार्गाच्या कर्करोगाच्या प्रकरणांशी जोडलेले आहे.

कर्करोग आणि ओपिओइड व्यसन
कर्करोग हा एक आजार आहे जो शरीराला कमकुवत करतो आणि मानसिक आरोग्यावर देखील परिणाम करतो. कर्करोगाच्या रूग्णांमध्ये सर्वात सामान्य लक्षण म्हणजे वेदना, त्या एकतर कर्करोगामुळे किंवा शरीरातून कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या उपचारांमुळे होणाऱ्या वेदना. त्यामुळे कर्करोगाच्या रूग्णांमध्ये तीव्र वेदनांचा उपचार वेदना व्यवस्थापन आणि प्रिस्क्रिप्शन औषधांसह केला जाऊ शकतो, ज्यात सामान्यतः तीव्र ओपिओइड्स समाविष्ट असतात. प्रिस्क्रिप्शन ओपिओइड्स अनेकदा निर्देशानुसार वापरले तरीही अवलंबित्व निर्माण करतात आणि त्यांचा गैरवापर केल्याने व्यसन लागण्याची शक्यता असते. ओपिओइड्स घेणार्‍या कोणत्याही व्यक्तीला व्यसन लागण्याचा धोका असतो, म्हणूनच औषधे फक्त तेव्हाच लिहून दिली पाहिजेत जेव्हा ती अगदी आवश्यक असतील. कर्करोग हे जगभरातील मृत्यूचे प्रमुख कारण आहे. २०२०मध्ये सुमारे १०दशलक्ष लोकांचा मृत्यू कर्करोगाने झाल्याचे समोर आले आहे.

२०२० मध्ये अंदाजे ६लाख ४हजार नवीन प्रकरणे आणि ३लाख ४२ हजार मृत्यूंसह गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा जागतिक स्तरावर महिलांमध्ये चौथा क्रमांका आजार आहे. २०२०मध्ये जगभरातील सुमारे ९०% नवीन प्रकरणे आणि मृत्यू हे कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये झाले आहेत. प्रत्येकवर्षी, अंदाजे १९ वर्षे वयाखालील ४लाख मुलांना कर्करोग होतो. भारतात ५६.४ % स्त्रियांना आणि ४४.९% पुरुषांना तंबाखूमुळे कर्करोग झाल्याचे आढळून आले आहे. ९०% पेक्षा जास्त फुफ्फुसाचा कॅन्‍सर आणि इतर कँसर होण्‍याचे कारण धूम्रपान आहे. भारतात ८२% फुफ्फुसाच्‍या दीर्घकालीन रोगांचे कारण हे धूम्रपान आहे. तंबाखूसंबंधित मृत्‍युची एकूण संख्या दरवर्षी भारतात अंदाजे ८ ते ९ लाख इतकी असेल. २०२० मधील जवळपास ७ लाख नव्या कॅन्सर रुग्णांचा संबंध अल्कोहोलच्या सेवनाशी असल्याचं निष्पन्न झालं आहे. २०२०मध्ये ४ टक्क्यांपेक्षा जास्त नवीन कॅन्सर रुग्ण अल्कोहोलच्या सेवनामुळे झाल्याचे समोर आले आहे.

– सोमनाथ गिते, व्यसनमुक्ती अभ्यासक, ९९७०३८७०३८

The post ४ फेब्रुवारी : कर्करोग दिन – व्यसनाधीनता आणि कर्करोग appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

4 फेब्रुवारी हा दिवस जागतिक कर्करोग दिन म्हणून पाळला जातो. कर्करोगाचे वाढते प्रमाण पाहता त्याविरुद्ध प्रचार आणि प्रसार करण्यासाठी हा दिवस कर्करोग दिन म्हणून पाळला जातो. जगात दरवर्षी कर्करोगाने 80 लाख रुग्ण मृत्यू पावतात. भारतातही ही संख्या खूप मोठी आहे. कर्करोगाविरुद्ध लढण्याची जबाबदारी समाज आणि सरकार या दोघांची आहे. जर भारताला जगात महासत्ता बनवायचे असेल तर तरुण पिढी ही निरोगी असायला हवी.कर्करोगाचे मुख्य कारण व्यसन हेच आहे, हे अनेक संशोधनातून सिद्ध झालेले आहे. तंबाखू, गुटखा, मावा, सिगारेट, दारू इ.गोष्टींचे सेवन केल्यामुळे कर्करोग होतो. व्यसनामुळे कर्करोग होतो हे माहीत असूनही भारतात व्यसन करणाऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढतच आहे. यात विशेषतः तरुणांचे प्रमाण खूप मोठे आहे. लहान वयातच तरुण व्यसनाकडे आकर्षित होतो व व्यसनांना बळी पडून स्वतःची व स्वतःच्या कुटुंबाची राखरांगोळी करून घेतो.

व्यसनाची सवय लहान वयात मित्रांमुळे जास्त प्रमाणात लागते. जास्त काळ तंबाखू,मावा, गुटखा खाणाऱ्या मित्रांच्या सहवासात घातल्यावर मित्रांच्या आग्रहास्तव,मज्जा म्हणून किंवा आपणही खाऊन पाहू काय होते या जिज्ञेसेपायी हळूहळू व्यसनांची सुरुवात होते, त्यानंतर तो मुलगा कधी व्यसनांच्या आहारी जातो हे त्यालाही समजत नाही. व्यसन हा एक आजार आहे, व्यसनामुळे मुलांचे अभ्यासाकडे दुर्लक्ष होते व परिणामी त्यांना कमी मार्क पडतात. याचा परिणाम त्यांच्या मानसिकतेवर होतो व त्यातूनच सहजच चालू केलेल्या व्यसनाचे प्रमाण प्रचंड वाढत जाते. अनेकदा कमी मार्कामुळे एक तर मुलगा बेरोजगार असतो किंवा त्याला चांगली नोकरी मिळत नाही त्याला पडेल ते अंग मेहनतीचे काम करावे लागते व तो मानसिक दृष्टया नैराश्याने गुरफटला जातो, या नैराश्येतून मुक्त होण्यासाठी तो दारु, तंबाखू, मावा, गुटखा या व्यसनांचा आधार घेतो व व्यसनाच्या या चक्रव्युवाहात अडकून जातो.तसेच चांगली नोकरी असणारे ही पैसा असल्यामुळे विरंगुळा म्हणून किंवा मित्रांच्या आग्रहाखातर दारुच्या एक पेग पासून सुरुवात करतात व एक खंब्यापर्यंत कधी पोहचतात हे त्यांनाही कळत नाही. चांगली नोकरी असली तरी नोकरीतील चढ उतार, कामाचं टेन्शन किंवा वरिष्ठांचा दबाव अशा अनेक कारणांमुळे माणूस मानसिक दृष्टया नैराश्याने ग्रासला जातो व व्यसनाकडे आकर्षित होतो. एकदा माणूस व्यसनांच्या चक्रव्यूहात अडकला तर यातून बाहेर पडणे अवघड होऊन बसते, हे प्रत्येकाने लक्षात ठेवायला पाहिजे. व्यसनाच्या आहारी न जाता प्रत्येकाने स्वत: ला व्यसनांपासून चार हात दूर ठेवायला पाहिजे. व्यसनामुळे माणूस स्वतः बरोबरच सर्व परिवाराचे मानसिक संतुलन बिघडवतो, यातूनच कौटुंबिक कलह वाढत जाऊन कुटुंब देशोधडीला लागतात.

व्यसनांमुळे जीभेचा,तोंडाचा,घशाचा,आतड्यांच्या, फुफ्फुस इत्यादींचा कर्करोग होण्याची शक्यता जास्त असते. एकदा कर्करोगाने गाठले तर यातुन बाहेर पडणे खूप अवघड होते. एखाद्याला कर्करोग झाला आहे असे समजते तेंव्हा तो मानसिक दृष्टया पूर्णपणे खचून जातो. मी स्वत: गेल्या पंधरा वर्षापासून व्यसन करत होतो व त्याचा परिणाम मला भोगावा लागला. व्यसन सोडण्याविषयी घरातील व बाहेरील बरेच जण आग्रह करत होते. पण मी त्याकडे दुर्लक्ष करत होतो. त्याचा परिणाम मला स्वतः ला अडीच वर्षांपूर्वी व्यसनांमुळे जीभेचा कर्करोग झाला होता. जीभेचे ऑपरेशन करून कर्करोगाची गाठ काढून टाकली. परंतु अडीच वर्षानंतरही मला ज्या वेदना होतात त्या मी शब्दात सांगु शकत नाही. व्यसनामुळे पैशाबरोबरच शारीरिक हानी खूप मोठ्या प्रमाणात होते, जी कधीही भरून निघू शकत नाही. आयुष्यभर आपल्याला त्या वेदनांचा सामना करावा लागतो. समाजाचा व्यसनी लोकांकडे बघण्याचा दृष्टीकोन वेगळा असतो. व्यसनामुळे माणूस समाजातील स्वतःची पद, प्रतिष्ठा गमावून बसतो. व्यसनांमुळे तुम्ही तुमचे दु: ख क्षणिक काळासाठी विसरु शकता. परंतु कायमस्वरुपी कोणत्याही संकटावर मात करु शकत नाहीत. उलट व्यसनांमुळे सहजासहजी सुटू शकणा- या समस्या उग्र रुप धारण करु शकतात.

आपण व्यसन सोडण्याचा निश्चय केला तर अशक्य अजिबात नाही, आपण या भूमिकेवर ठाम रहायला हवे. आपण व्यसनांचा वेळीच त्याग केला नाही तर व्यसन आपल्याला कुटुंबापासून, समाजापासून दूर घेऊन जाईल, याचे भान सर्वांनी ठेवायला हवे. व्यसनांमुळे होणा- या दुष्परिणामांना मी स्वतः सामोरे जात असुन आपणावर ही वेळ येऊ नये ही कळकळीची विनंती. त्यामुळे व्यसनाच्या आहारी न जाता योग्य वेळी मित्रांना नकार द्यायला शिका किंवा व्यसनी लोकांपासून चार हात दूर रहायला शिका.. तरच आपण व आपले कुटुंब निरोगी व समाधानी आयुष्य जगू शकतो. ‘व्यसनमुक्त जीवन, आनंदी जीवन’ हाच सुखी आयुष्याचा खरा मूल मंत्र आहे. कर्करोगमुक्त जीवनासाठी सर्वांना शुभेच्छा.

– दत्तात्रय साठे, अ.नगर | ७०८३७६७८००

The post कर्करोग दिन : व्यसनमुक्त जीवन, आनंदी जीवन appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

अवयवदान म्हणजे जेव्हा एखादी व्यक्ती निरोगी प्रत्यारोपण करण्यायोग्य अवयव आणि ऊती, मृत्यूनंतर किंवा जिवंत असताना काढून टाकण्याची आणि त्यांचे दुसर्‍या व्यक्तीमध्ये प्रत्यारोपण करण्याची परवानगी देते. सामान्य प्रत्यारोपणामध्ये मूत्रपिंड, हृदय, यकृत, स्वादुपिंड, आतडे, फुफ्फुसे, हाडे, मज्जा, त्वचा आणि कॉर्निया हे समाविष्ट आहे. अवयवदानाबाबत अजूनही अनेक गैरसमज आहेत. चला तर त्यामागील सत्य जाणून घेऊया.

समज : अवयव आणि ऊतींचे दान केल्यामुळे शरीर विकृत होते.
सत्य : दान केलेले अवयव शस्त्रक्रियेने काढले जातात, त्यामुळे शरीर विकृत होत नाही. दात्याच्या शरीरावर अंत्यसंस्कारासाठी कपडे घातलेले असतात, त्यामुळे अवयवदानाची कोणतीही चिन्हे दिसत नाहीत. नेत्रदान केल्यानंतर, कृत्रिम डोळा बसवला जातो, पापण्या बंद केल्या जातात आणि कोणाला काही फरक जाणवत नाही. अस्थी दान केल्यानंतर, हाड काढलेल्या ठिकाणी रॉड घातला जातो. त्वचा दान करताना, दात्याच्या पाठीवरून सनबर्न पीलसारखा त्वचेचा पातळ थर काढला जातो.

समज : अवयव दान करण्यासाठी दात्याच्या कुटुंबाकडून शुल्क आकारले जाते.
सत्य : अवयव दान करण्यासाठी दात्याच्या कुटुंबाकडून कधीही शुल्क आकारले जात नाही. जर एखाद्या कुटुंबाला असे वाटत असेल की त्याचे बिल चुकीचे मिळाले आहे, तर त्यांनी ताबडतोब स्थानिक अवयव खरेदी संस्थेशी संपर्क साधावा आणि प्रकरणे दुरुस्त करावी.

समज : कोणीही अवयव दाता बनू शकतो.
सत्य : शल्यचिकित्सक मजबूत आणि केवळ अद्यापही धडधडणारी हृदय असलेल्या रुग्णांचे अवयव काढतात. शल्यचिकित्सकांना अशा दात्यांकडून महत्वाचे अवयव नको असतात, जे पूर्णपणे मृत अवस्थेत असतात आणि ज्यांच्या हृदयाची धडधड थांबलेली असते. काही वैद्यकीय परिस्थिती आपोआपच एखाद्याला अवयव दान करण्यास अपात्र ठरवू शकते. अवयव वापरण्याचा निर्णय कठोर वैद्यकीय निकषांवर आधारित आहे. काही वेळा असे दिसून येते की काही अवयव प्रत्यारोपणासाठी योग्य नाहीत, पण इतर अवयव ठीक आहेत. मृत्यूच्या वेळी, संभाव्य व्यक्तीचे अवयव प्रत्यारोपणासाठी योग्य आहेत की नाही हे केवळ वैद्यकीय प्रोफेशनलच ठरवू शकतात. काही रोग देणगी नाकारतात, जसे की सक्रिय कर्करोग, सक्रिय एचआयव्ही किंवा सक्रिय संक्रमण. हिपॅटायटीसचा इतिहास असलेल्या व्यक्तीसाठी मृत्यूच्या वेळी अधिक माहिती आवश्यक असते. हिपॅटायटीस सी असलेल्या व्यक्ती केवळ हिपॅटायटीस सी असलेल्या रुग्णालाच अवयव दान करू शकतात.

समज : माझे वय १८ वर्षांपेक्षा कमी आहे. हा निर्णय घेण्यासाठी मी खूप लहान आहे.
सत्य : कायदेशीर अर्थाने ते खरे आहे. परंतु तुमचे पालक हा निर्णय अधिकृत करू शकतात. तुम्ही तुमच्या पालकांना देणगी देण्याची तुमची इच्छा व्यक्त करू शकता आणि तुमचे पालक तुम्हाला तेच हवे आहे हे जाणून त्यांची संमती देऊ शकतात. मुलांना देखील अवयव प्रत्यारोपणाची गरज असते आणि त्यांना सामान्यतः प्रौढ व्यक्ती देऊ शकतील त्यापेक्षा लहान अवयवांची गरज असते. कोणतेही परिभाषित कट ऑफ वय नाही. वृद्धापकाळात अगदी वयाच्या सत्तरीत आणि ८०’त देखील दात्यांकडून यशस्वीपणे अवयव प्रत्यारोपण केले गेले आहेत. मृत्यूच्या वेळी, प्रत्यारोपणासाठी अवयव योग्य आहेत की नाही हे केवळ डॉक्टरच ठरवू शकतात.

समज : धर्म अवयवदानावर बंदी घालतो.
सत्य : बहुतेक धार्मिक श्रद्धा अवयवदानाला परवानगी देतात किंवा व्यक्तीच्या विवेकबुद्धीवर निर्णय सोडतात. तुम्हाला तुमच्या श्रद्धेच्या स्थानाबद्दल खात्री नसल्यास, तुमच्या धर्मगुरूंकडून हे स्पष्ट करून घ्या. अवयवदान आणि प्रत्यारोपणाला कोणत्याही धर्माचा आक्षेप नाही. याउलट, धर्म देण्याच्या कृतीला मान्यता देतात आणि एखाद्याला नवीन जीवन देण्यापेक्षा मोठे कार्य काय असू शकते.

समज : फक्त हृदय, यकृत आणि मूत्रपिंड दान केले जाऊ शकतात.
सत्य : स्वादुपिंड, फुफ्फुसे, लहान आणि मोठे आतडे आणि पोट यासारखे इतर अवयव देखील प्रत्यारोपित केले जाऊ शकतात. शिवाय, त्वचा, हाडे, हृदयाच्या झडपा आणि स्नायुबंध (tendons) यासारख्या ऊतींचे दान केले जाऊ शकते.

समज : जर ICU डॉक्टरांना माहित असेल की मी एक अवयव दाता आहे, तर ते मला वाचवण्यासाठी कठोर परिश्रम करणार नाहीत.
सत्य : जर तुम्ही रुग्णालयात दाखल असाल, आजारी किंवा जखमी असाल, तर तुमचा जीव वाचवण्याला प्राधान्य आहे. अवयवदानाचा विचार तेव्हाच केला जाऊ शकतो जेव्हा brain death झाली असेल. शिवाय, तुमच्यावर उपचार करणारी वैद्यकीय टीम आणि प्रत्यारोपण टीम पूर्णपणे वेगळी असते.

समज : मी brain death मधून बरा झालो तर?
सत्य : असे होत नाही. एखादी व्यक्ती brain dead आहे की नाही हे ठरवण्यासाठीची मानके अतिशय कठोर आहेत आणि ज्या लोकांनी त्यांचे अवयव दान करण्यास सहमती दर्शवली आहे, ते खरोखरच मृत असल्याची पुष्टी करण्यासाठी त्यांच्या अतिरिक्त चाचण्या केल्या जातात.

समज : प्रत्यारोपणाच्या प्रतीक्षेत असताना, श्रीमंत आणि प्रसिद्ध लोकांना प्राधान्य मिळते.
सत्य : महत्त्वाची असते ती आजाराची तीव्रता, वाट पाहण्यात घालवलेला वेळ, रक्त प्रकार आणि इतर महत्त्वाची वैद्यकीय माहिती. अवयव वाटप प्रणालीचा संपत्ती किंवा सामाजिक स्थिती याच्याशी काहीही संबंध नसतो. अवयव प्राप्तकर्ते ठरवताना वंश, लिंग, वय, उत्पन्न आणि सेलिब्रिटी असणे या घटकांचा विचार केला जात नाही.

समज : दाता बनण्यासाठी डोनर कार्ड असणे आवश्यक आहे. मला माझ्या कुटुंबियांना सांगण्याची गरज नाही की मला देणगीदार व्हायचे आहे कारण ते माझ्या मृत्यूपत्रात लिहिलेले आहे.
सत्य : स्वाक्षरी केलेले डोनर कार्ड आणि ‘अवयव दाता’ पदनाम असलेले ड्रायव्हिंग लायसन्स कायदेशीर कागदपत्रे असली तरी अवयव दान करण्याआधी सामान्यतः कुटुंबातील सदस्यांशी चर्चा केली जाते. तुमचे कुटुंब तुमच्या इच्छा समजून घेतेय आणि त्यांचा आदर करते याची खात्री करण्यासाठी, तुम्ही त्यांना अवयवदान करण्याच्या तुमच्या निर्णयाबद्दल सांगणे महत्त्वाचे आहे. जोपर्यंत तुमचे मृत्यूपत्र वाचले जाईल, तोपर्यंत तुमचे अवयव घ्यायला उशीर झालेला असेल. तुमच्या इच्छा पूर्ण होतील, याची खात्री करण्यासाठी तुमच्या कुटुंबाला अगोदरच माहिती देणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

*अधिक माहितीसाठी नेहमी तज्ज्ञांचा किंवा तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

The post Organ Donation : अवयव दानाबद्दल असलेले गैरसमज आणि त्यामागील सत्य, जाणून घ्या… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

अनियोजित गर्भधारणा झाल्यास प्रत्येक स्त्रीच्या मनात अनेक प्रश्न उद्भवतात. जसे की यावेळी गर्भपाताची गोळी घेणे सुरक्षित आहे का? किंवा त्यांना मेडिकल टर्मिनेशन ऑफ प्रेग्नन्सी (MTP) करण्याची आवश्यकता आहे? गर्भपाताच्या गोळीचे साइड इफेक्ट्स काय आहेत? खरं तर, गर्भपात करण्याच्या सर्व पर्यायांबद्दल आणि त्याबद्दलच्या कायद्याबद्दल आपल्या देशातील महिलांमध्ये फारच कमी जागरूकता आहे. आपण जर अनियोजित गर्भधारणेबद्दल विचार करून त्रस्त असाल, तर या लेखात आपल्याला गर्भपाताशी संबंधित सर्व प्रश्नांची उत्तरे मिळतील.

एमटीपी (MTP) म्हणजे काय?
एमटीपी हे एक औषध आहे, जे गर्भपात करण्यासाठी वापरले जाते. ते आपण डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय थेट मेडिकल स्टोअरमधून खरेदी करू शकत नाही. त्याच्या वापरासंदर्भात सरकारने कायदा बनविला आहे, ज्याला वैद्यकीय गर्भधारणा समाप्ती कायदा (Medical Termination of Pregnancy Act) नावाने ओळखले जाते. या कायद्यानुसार कोणत्याही भारतीय महिलेला कोणत्या परिस्थितीत गर्भपात करता येऊ शकतो, हे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

कोणत्या महिला वैद्यकीय गर्भपात करवून घेऊ शकतात?
एमटीपी हा भारतातील महिलांसाठी प्रजनन संबंधित आरोग्याचा अधिकार आहे. कोणतीही महिला खालील परिस्थितीत एमटीपी करवून घेऊ शकते.

1. स्त्रीचे जीवन धोक्यात आले असेल किंवा ती जीवघेण्या परिस्थितीतून जात असेल आणि या प्रक्रियेच्या मदतीने तिचे आयुष्य वाचवले जाऊ शकते.
2. गर्भधारणा तशीच ठेवल्यास जर तिच्या मानसिक किंवा शारीरिक आरोग्यास धोका असेल.
3. बाळामध्ये कोणत्याही शारीरिक किंवा मानसिक अनियमिततेचा धोका असेल.
4. जर बलात्कार किंवा लैंगिक छळामुळे ती महिला गर्भवती झाली असेल तर.
5. जर गर्भनिरोधकाच्या अपयशामुळे स्त्री गर्भवती झाली असेल तर.
6. जर स्त्रीच्या संमतीने गर्भपात होत असेल.

गर्भपात कसा केला जातो?
गर्भपातासाठी सामान्यत: दोन पद्धती वापरल्या जातात.

१- वैद्यकीय गर्भपात : हा गर्भपात औषधांच्या मदतीने केला जातो.

२- सर्जिकल गर्भपात : गर्भपात करण्यासाठी डायलेशन आणि इव्हॅक्युलेशन (D&E) प्रक्रिया अवलंबली जाते.

गर्भपाताबाबत भारतात कठोर कायदे आहेत, ज्यात गर्भपाताची मुदत निश्चित करण्यात आली आहे. यानुसार, महिलेचा गर्भधारणेनंतर सात आठवड्यांच्या आत रुग्णालयात दाखल न करता वैद्यकीय गर्भपात केला जाऊ शकतो. अशा परिस्थितीत, महिला घरीच राहून डॉक्टरांनी लिहून दिलेली औषधे घेऊ शकते. सात आठवड्यांनंतर मात्र, ते वैद्यकीय देखरेखीखाली केले पाहिजे आणि यासाठी त्या महिलेला एका दिवसासाठी रुग्णालयात दाखल करावे लागेल. कारण सात आठवड्यांनंतर गर्भपात केल्यास त्या महिलेला काही समस्या उद्भवण्याचा धोका असतो.

गर्भपाताची गोळी खाल्ल्यानंतर काय होते?
गर्भपाताच्या गोळ्या नेहमीच डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच घ्याव्यात. या गोळ्या कशा प्रकारे काम करतात जाणून घेऊया..

1. प्रोजेस्टेरॉन हार्मोन तयार होणे रोखते किंवा त्याची यंत्रणा थांबवते.
2. मायोमेट्रियम (गर्भाशयाच्या आतील मध्यम थर) संकुचित करते.
3. ट्रॉफोब्लास्टच्या (Trophoblast) वाढीस प्रतिबंध करते. ट्रॉफोब्लास्ट त्या पेशी असतात, ज्या गर्भाचे पोषण करतात आणि प्लेसेंटा विकसित करतात.

गर्भपाताच्या गोळीचा वापर कसा करावा?
महिलांना दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या गोळ्या घ्याव्या लागतात. डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली पहिली गोळी घेतल्यानंतर ३६ ते ४८ तासांनंतर दुसरी गोळी घेण्यासाठी पुन्हा डॉक्टरांकडे जावे लागते.

पहिली गोळी गर्भपातासाठी गर्भाशयाला तयार करते. सर्विक्स गर्भाशयात विकसित होणाऱ्या अर्भकास आधार देते. हे औषध सर्विक्सला नरम करते. याव्यतिरिक्त, ते प्रोजेस्टेरॉनला थांबवते आणि गर्भाशयाच्या पृष्ठभागाला तोडते. तर दुसरी गोळी गर्भाशय संकुचित होण्यास मदत करते, ज्यामुळे गर्भ आणि गर्भाशयाचे अस्तर (यूटेराइन लाइनिंग) बाहेर पडून जातात.

गर्भधारणेच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात गर्भपाताच्या गोळ्यांची शिफारस केली जाते, त्यानंतर सर्जिकल गर्भपात करणे योग्य मानले जाते. गर्भधारणेच्या 20 आठवड्यांपर्यंत वैद्यकीय गर्भपात वैध आहे, परंतु एमटीपी कायद्यानुसार 12 आठवड्यांनंतर गर्भपात करण्यासाठी कमीतकमी दोन स्त्रीरोगतज्ज्ञांशी सल्लामसलत करणे आवश्यक आहे.

गर्भपाताच्या गोळ्यांचे दुष्परिणाम :

• मळमळ आणि उलटी
• थकवा
• अतिसार
• थंडी-ताप किंवा ताप येणे
• ओटीपोटात तीव्र वेदना किंवा क्रॅम्प्स
• चक्कर येणे
  मळमळ, उलट्या आणि अतिसार यासारखे दुष्परिणाम  वैद्यकीय गर्भपातानंतर काही दिवसांतच आपोआप थांबतात. जर ही लक्षणे कायम राहिली तर जवळच्या डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.

एमटीपीमध्ये कोणत्या समस्या आहेत?
गर्भपात न होणे : कधीकधी गर्भपाताच्या गोळ्या योग्यरित्या काम करत नाहीत, ज्यामुळे गर्भावस्था सुरूच राहते. तथापि, या परिस्थितीत गर्भावस्था सुरू राहिल्यास गर्भाच्या विकासास धोका असतो. त्यामुळे अशा परिस्थितीत स्त्रीने शस्त्रक्रिया करुन गर्भपात करवून घेणे योग्य ठरते.

ऍलर्जी : काही महिलांना या गर्भपाताच्या गोळ्यांमुळे ऍलर्जी होऊ शकते. ज्यामुळे ऍलर्जी होण्याची शक्यता तसेच गर्भावस्था सुरूच राहण्याची शक्यता वाढते. जर या गोळ्या घेतल्यानंतर तुम्हाला कोणत्याही प्रकारची ऍलर्जी किंवा आरोग्याशी संबंधित समस्या उद्भवल्यास तात्काळ डॉक्टरांशी संपर्क साधावा. गर्भपाताच्या गोळ्या खाल्ल्यामुळे गर्भाशयाच्या संसर्गाचा धोका फारच कमी प्रकरणांमध्ये दिसून येतो. गर्भपात झाल्यानंतर काही दिवसांनी डॉक्टरांकडे जाऊन खात्री करावी की गर्भपात पूर्णपणेव्यवस्थितरीत्या झाला आहे की नाही. याव्यतिरिक्त, या संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान शरीरसंबंध ठेवू नयेत, कारण यामुळे संसर्ग होऊ शकतो.

गर्भपातानंतरची काळजी :

1. एमटीपी केल्यानंतर दोन आठवड्यांनी गर्भपात योग्य झाला आहे की नाही याची खात्री करण्यासाठी अल्ट्रासाऊंड करा.
2. गर्भपाताची गोळी अयशस्वी ठरली असेल किंवा बराच रक्तस्त्राव होत असेल तर व्हॅक्यूम ऍस्पिरेशनद्वारे ऍबॉर्शनसाठी तयार राहावे.
3. तासाभरात दोनपेक्षा जास्त वेळा पॅड बदलावे लागल्यास किंवा जास्त रक्तस्त्राव झाल्यास, ताप आणि क्रॅम्प्सची समस्या होत असल्यास तात्काळ डॉक्टरकडे जा.
4. ऍबॉर्शन झाल्यानंतर ताप जात नसेल तर याचा अर्थ तेथे संसर्ग झालेला आहे आणि तो संसर्ग औषधांच्या मदतीने बरा करणे आवश्यक असते.
5. जोपर्यंत रक्तस्त्राव पूर्णपणे थांबत नाही तोपर्यंत सेक्स करणे टाळावे.
6. गर्भपात योग्यरित्या झाल्याची खात्री झाल्यावर आपण आययूडी सारख्या गर्भनिरोधकांचा वापर करू शकता. तथापि, संसर्ग असल्यास हे करू नका. गर्भपातानंतर जेव्हा महिला पुन्हा लैंगिकदृष्ट्या सक्रिय होतील, त्यावेळी कंडोमचा वापर केला जाऊ शकतो.

काही महत्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवा :

1. गर्भपाताची गोळी थेट मेडिकल स्टोअरमधून कधीही खरेदी करु नका. नेहमीच डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच त्यांचा वापर करा.
2. काही प्रकरणांमध्ये, इंट्रा गर्भाशय डिव्हाइस (आययूडी) च्या अपयशामुळे देखील गर्भधारणा होऊ शकते. अशा परिस्थितीत महिला गर्भपात करण्याच्या गोळ्या घेऊ शकतात, परंतु हे लक्षात ठेवा की औषधे घेण्यापूर्वी डॉक्टरांकडे जाऊन ती उपकरणे काढून टाका.
3. कोणतीही गर्भधारणा चाचणी केवळ गर्भधारणा झाली असल्याचे दाखवते, परंतु भ्रूण गर्भाशयाच्या आत आहे की नाही हे समजत नाही. त्यामुळे एमटीपी करण्याअगोदर भ्रूण गर्भाशयाच्या आत आहे की नाही याची खात्री करण्यासाठी अल्ट्रासाऊंड करण्याचा सल्ला दिला जातो.
4. अशा परिस्थितीत जर गर्भ गर्भाशयाच्या बाहेर असेल, जसे की गर्भ फॅलोपियन ट्यूबला चिकटलेला असेल तर गर्भपात करण्यासाठी मेडिकल गर्भपात करण्याची शिफारस केली जात नाही.
5. गर्भपातानंतर मासिक पाळीत अनियमितता दिसून येते. गर्भपात झाल्यानंतर पहिल्या काळात कमी-जास्त रक्तस्त्राव होऊ शकतो. आपल्याला स्त्रीरोगतज्ञाकडून याबद्दल संपूर्ण माहिती घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
6. उपचारानंतर उद्भवणाऱ्या समस्यांबद्दल आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

पावसाच्या पाण्यातून चालता? लेप्टोस्पायरोसिसचा संसर्ग होण्याची शक्यता, जाणून घ्या लक्षणे, प्रतिबंध आणि उपचार…

चांगल्या आणि समाधानी सेक्स लाईफसाठी काय करावे? तज्ज्ञांचं काय मत आहे? जाणून घ्या…

The post गर्भपाताच्या गोळ्या घेताय? जाणून घ्या वापर, फायदे, तोटे आणि गर्भपाताशी संबंधित सर्व प्रश्नांची उत्तरे… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

झिका हा डासांमार्फत पसरणारा एक विषाणुजन्य आजार असून तो १९४७ साली युगांडा देशातील काही माकडांमध्ये आढळला होता. त्यानंतर १९५२ साली युगांडा आणि टांझानिया देशात हा आजार प्रथमच माणसांमध्ये दिसून आला. झिका विषाणू हा फ्लॅव्ही व्हायरस प्रजातीचा असून तो एडिस डासांमार्फत पसरतो. सध्या केरळमध्ये झिकाचे १३ रुग्ण आढळुन आले आहेत, त्यामुळे पुन्हा एकदा सावधानता बाळगणे आवश्यक झाले आहे.

झिका आजाराची लक्षणे :
झिका आजाराचा अधिशयन कालावधी निश्चितपणे किती आहे याबद्दल सुस्पष्टता नाही. तथापि, तो काही दिवसाचा असावा असे दिसते. बहुसंख्य रुग्णांना कोणतीही लक्षणे आढळत नसली, तरी झिका आजाराची लक्षणे सर्वसाधारणपणे डेंग्यू आजारासारखी असतात. त्यामध्ये ताप, अंगावर रॅश उमटणे, डोळे येणे, सांधे व स्नायुदुखी, थकवा आणि डोकेदुखी यांचा समावेश होतो. ही लक्षणे सर्वसाधारणपणे सौम्य स्वरूपाची असतात आणि ती दोन ते सात दिवसांपर्यंत राहतात. झिका आजारासाठी रुग्णालयामध्ये भरती होण्याची फारशी आवश्यकता भासत नाही. तसेच या आजारात मृत्युचे प्रमाणही नगण्य आहे.

झिका आजारातील गुंतागुंत :
झिका आजाराच्या २०१३ च्या फ्रान्स देशातील उद्रेकामध्ये तसेच २०१५ च्या ब्राझिलमधील उद्रेकामध्ये खालील महत्त्वपूर्ण गुंतागूंत नमुद करण्यात आल्या आहेत.

• मायक्रोसिफॅली (डोक्याचा घेर कमी असणे) – गरोदरपणामध्ये झिका विषाणुची बाधा झाल्यास होणाऱ्या अर्भकाच्या डोक्याचा घेर कमी होतो, असे दिसून आले आहे.
• गिया बारी सिंड्रोम- या दोन्ही गुंतागुंतीचा झिका विषाणूची असलेला आंतरसंबंध नेमकेपणाने सुस्पष्ट होण्यासाठी अधिक संशोधनाची आवश्यकता आहे.

झिका आजाराचे निदान :
राष्ट्रीय रोग निदान संस्था, नवी दिल्ली तसेच राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्था, पुणे येथे या आजाराच्या निदानाची सुविधा मोफत उपलब्ध आहे. याकरिता डेंग्यु आजाराप्रमाणेच झिका संशयित रुग्णाचे रक्त / रक्तद्रव दोन ते आठ तापमानात शीतलता अबाधित ठेऊन तपासणीसाठी पाठवावे. प्रयोगशाळा नमुन्यासोबत रुग्णाची संक्षिप्त माहीती देणारा फॉर्म भरून पाठवावा. हा फॉर्म राष्ट्रीय विषाणु विज्ञान संस्थेच्या संकेत स्थळावर उपलब्ध आहे.

उपचार :
झिका आजारावर कोणतेही विशिष्ट औषध अथवा लस उपलब्ध नाही. रुग्णांवर लक्षणानुसार उपचार करणे आवश्यक आहे.

• रुग्णाने पुरेशी विश्रांती घ्यावी.
• डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात द्रव पदार्थांचे सेवन करावे.
• तापाकरिता पॅरासिटामॉल औषध वापरावे.
• अॅस्पिरीन अथवा एन. एस. ए. आय. डी. प्रकारातील औषधांचा वापर करू नये.

ताप रुग्ण सर्वेक्षण :
झिका आजारामुळे उद्भवलेल्या या आपत्कालीन परिस्थितीत प्रत्येक जिल्ह्याने/मनपाने आपल्या कार्यक्षेत्रातील ताप रुग्ण सर्वेक्षण अधिक सुदृढपणे करणे आवश्यक आहे. ताप रुग्ण सर्वेक्षण करताना गरोदर मातांकडे प्राधान्याने लक्ष द्यावे. डेंगी, चिकुनगुन्या या आजाराच्या सर्वेक्षणासाठी जी पद्धत वापरली जाते त्याप्रमाणे या आजारामध्ये सर्वेक्षण करण्यात यावे.

एकात्मिक किटक नियंत्रण :
झिका आजार हा एडीस डासामुळे पसरतो. याच डासामुळे डेंग्यु आणि चिकुनगुन्या या आजारांचाही प्रसार होतो. हे डास महाराष्ट्रासह देशभरात विपूल प्रमाणात आढळत असल्यामुळे झिका आजाराचा प्रसार आपल्याकडे होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. याकरीता एडीस डास प्रतिबंधात्मक उपाययोजना अधिक प्रभावीपणे राबविणे आवश्यक आहे.

याकरीता एकात्मिक किटक व्यवस्थापन अंतर्गत येणाऱ्या खाली नमुद केलेल्या सर्व उपाययोजना अंमलात आणाव्यात.

1. किटकशास्त्रीय निर्देशांक नियमितपणे तपासावेत. या डासांचा गृहनिर्देशांक (हाऊस इंडेक्स) १०% पेक्षा जास्त किंवा ब्रॅटयू इंडेक्स ५०% पेक्षा जास्त असल्यास भविष्यात या ठिकाणी उद्रेकाची शक्यता गृहीत धरुन संबंधित आरोग्य संस्थेकडून प्रतिबंधात्मक उपाययोजना त्वरीत सुरु करण्यात यावे.
2. ताप उद्रेक झालेल्या गावात व आजूबाजूच्या ५ कि.मी. परिसरातील सर्व गावातील साठविलेल्या पाण्याचे साठे दर आठवडयातून रिकामे करण्याची कार्यवाही करावी. डासोत्पत्ती स्थाने नष्ट करावीत. पाणी साठवून ठेवणाऱ्या कचऱ्याची योग्य ती विल्हेवाट लावावी.
3. साठविलेल्या पाण्याचे जे साठे आठवड्याला रिकामे करता येत नाहीत; अशा पाण्याच्या साठ्यात टेमिफॉस (ॲबेट) या अळीनाशकाचा वापर योग्य प्रमाणात करावा. घरातील पिण्याच्या पाण्याच्या साठ्यात टेमिफॉसचा वापर करू नये.
4. किटकशास्त्रीय यंत्रणेमार्फत ताप उद्रेकग्रस्त गाव व परिसरातील ५ कि.मी. भागात किटकशास्त्रीय सर्वेक्षणाची कार्यवाही करावी.
5. नियमित सर्वेक्षणात दर हजारी लोकसंख्येत ५ पेक्षा जास्त रुग्ण आढळलेल्या गावात जलद ताप सर्वेक्षण करून रुग्णांना योग्य औषधोपचार द्यावा, तसेच संशयित लक्षणे असलेल्या रुग्णांपैकी किमान ५ % किंवा कमीत कमी पाच रुग्णांचे रक्तजल नमूने विषाणू परिक्षणासाठी राष्ट्रीय विषाणू संस्था, / सेंटीनल सेंटर यांचेकडे पाठवावेत.
6. धूर फवारणीसाठी आवश्यक असलेले किटक रक्षक ग्रामीण व शहरी भागातील आरोग्य संस्थांना आवश्यकतेप्रमाणे उपलब्ध करून द्यावेत.
7. ताप उद्रेक झालेल्या गावात किटकनाशक धूरफवारणीच्या दोन फेऱ्या आठ दिवसाच्या अंतराने घ्याव्यात. पहिली फेरी त्वरीत घ्यावी.
8. सर्व प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये व जिल्हा रुग्णालये या ठिकाणी ताप, डेंगीताप, चिकुनगुनिया इत्यादी रुग्णांचे औषधोपचारासाठी आवश्यक असलेले सर्व औषधी योग्य प्रमाणात मोफत उपलब्ध असतात.
9. खाजगी दवाखान्यात उपचारांसाठी दाखल झालेल्या सर्व संशयित रुग्णांची व त्यांना दिलेल्या उपचाराबाबतची माहिती जिल्हा आरोग्य अधिकारी यांना कळविण्यासंदर्भात सर्व खाजगी वैद्यकिय व्यावसायिकांनी खबरदारी घ्यावी.
10. तालुका निहाय सर्व सरपंच ग्रामसेवक, वैद्यकीय अधिकारी व गटविकास अधिकारी यांची संयुक्त सभा तालुकास्तरावर आयोजित करून या सभेत एडीस डास नियंत्रणाबाबत आवश्यक सूचना जाणून घेऊन उपाययोजना कराव्या.
11. साठून राहिलेल्या पाण्यात इतर डासांची निर्मिती होत असल्याने अशा डास उत्पत्ती स्थानांतील पाणी वाहते केल्यास इतर डासांची पैदास रोखण्यास मदत होईल त्यासाठी खड्डे बुजविणे, खड्ड्यातील पाणी काढून टाकणे, इत्यादी कामे महानगरपालिका / नगरपालिका तसेच ग्रामपंचायतीने करावीत.

The post झिका आजार काय आहे? जाणून घ्या प्रतिबंधात्मक उपाययोजना, लक्षणे, निदान व उपचार… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

यशस्वी विवाहासाठी फक्त प्रेम असणे पुरेसे नसते. रिलेशनशिप एक्सपर्ट्स सांगतात की नात्यात प्रेम आणि विश्वास याशिवाय एक महत्त्वाची गोष्ट आहे. वैवाहिक जीवन यशस्वी बनवण्यासाठी प्रेम आणि विश्वास, उत्तम सेक्स लाईफ याबरोबरच आपल्या जोडीदाराबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करणे सुद्धा खूप महत्वाचे आहे.

वैवाहिक जीवनात चांगली सेक्स लाईफ महत्त्वाची भूमिका बजावते. तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, लैंगिक संबंधांशिवाय जोडप्यांमधील संबंध जास्त काळ स्थिर राहत नाही आणि नात्यात उदासीनता येऊ शकते. याचा अर्थ असा नाही की दोघांमधील नाते केवळ लैंगिक संबंधांतूनच गहिरे होईल. ज्या व्यक्ती आपल्या जोडीदाराच्या भावनिक गरजा पूर्ण करतात, त्यांची सेक्स लाईफ देखील खूप चांगली असते. जे लोक आपल्या जोडीदाराची शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या काळजी घेतात, त्यांना सेक्स करताना जोडीदाराकडून तितका आनंद मिळतो. ही एकप्रकारे एकमेकांविषयी वाटणारी कृतज्ञता असते. या भावनेमुळे दोघे नेहमीच एकमेकांकडे आकर्षित होतात.

सेक्स लाईफ आणि वय यांच्यात काय आहे संबंध? २२ वर्षे केलेल्या संशोधनात आलं समोर…

कृतज्ञता दर्शविणारी आणि एकमेकांना वेळोवेळी मदत करणारी जोडपी नेहमीच आदर्श नातं निर्माण करतात. एकमेकांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केल्याने जोडप्यांमधील लैंगिक संबंधदेखील मैत्रीपूर्ण होतात आणि त्यातील नावीन्य आणि ताजेपणा टिकून राहतो. तज्ञ सांगतात की जोडप्यांनी नेहमी एकमेकांबरोबर वेळ घालवायला हवा. कधीतरी एकमेकांबरोबर बाहेर जावे, एकमेकांना वेळोवेळी भेटवस्तू द्याव्यात. प्रेम आणि काळजी घेतल्याबद्दल एकमेकांचे आभारही मानायला हवेत. यातून आपण समोरच्या व्यक्तीसाठी खास आहोत, ही भावना सुखावून जाते. जोडप्यांनी एकमेकांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची सवय अंगीकारली पाहिजे. या गोष्टी करून बघा, नक्कीच हे ‘खास’ नाते घट्ट होण्यास मदत मिळेल.

उत्तम सेक्स लाईफसाठी काय करावे? तज्ज्ञांचं काय मत आहे? जाणून घ्या…

The post सेक्स लाईफ आणि वैवाहिक जीवन यशस्वी बनवण्यासाठी ‘या’ गोष्टी महत्वाच्या, जाणून घ्या… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

प्रत्येकाची शरीर रचना वेगळी असते. अशातच बर्‍याच वेळा महिलांना वेळ निघून गेल्यानंतरही मासिक पाळी येत नाही. अशा परिस्थितीत, महिला अस्वस्थ होतात. परंतु, अस्वस्थ होण्याऐवजी किंवा बाह्य औषध घेण्याऐवजी आपण काही सोपे घरगुती उपाय करून मासिक पाळी सहजपणे आणू शकता.

अनेक वेळा मासिक पाळी लवकर येण्यासाठी महिला औषधे-गोळ्या घेतात. त्यामुळे मासिक पाळी तर येते, पण सोबतच मोठ्या प्रमाणात रक्तस्त्राव, वेदना अशा अनेक समस्याही येतात. अशा परिस्थितीत अडचणींना सामोरे जाण्याऐवजी जर तुम्ही स्वयंपाकघरात उपस्थित असलेल्या काही गोष्टी नियमितपणे खाल्ल्या, तर तुमचे काम सोपे होईल.

1. आलं :
   पीरियड येत नसल्यास आल्याचे सेवन सुरू करा. आल्यामुळे अनियमित पाळी वेळेवर येते. एक कप पाण्यात एक चमचा आले टाकून थोडावेळ उकळवा, त्यात थोडी साखर घाला आणि हे मिश्रण दिवसातून तीनदा थोडं-थोडं घ्या. आपणास हे मिश्रण घेण्यास काही अडचण येत असेल तर सकाळी गुळाबरोबर आले खाणेही फायदेशीर ठरेल. त्यामुळे मासिक पाळी येईल.
2. धणे :
   स्त्रियांची मासिक पाळी येण्यास उशीर झालेला असल्यास धणे खूप उपयुक्त ठरतात. एक चमचा धणे दोन कप पाण्यात उकळा. हे पाणी एक कप शिल्लक राहील की गॅस बंद करा आणि चांगले गाळून घ्या. दिवसातून तीन वेळा हे पाणी प्या. जर आपण या पाण्याचे नियमाने सेवन केले तर मासिक पाळी आणण्यात ते खूप प्रभावी ठरेल. पूर्वीपासून स्त्रिया मासिक पाळी नियमित करण्यासाठी हा उपाय करतात.
3. दालचिनी :
   जर आपली मासिक पाळी येण्यास उशीर झालेला असेल तर दालचिनीचे सेवन करा. दालचिनी आपल्या शरीरात सहजपणे उष्णता निर्माण करेल. एक ग्लास कोमट दुध घ्या आणि त्यात दालचिनी पावडर मिसळा. हा उपाय आपल्यासाठी खूप उपयुक्त ठरेल आणि लवकरच मासिक पाळी येईल.
4. ओवा आणि गुळ : ज्या स्त्रियांची मासिक पाळी येण्यास उशीर झालेला आहे, त्यांनी ओव्याबरोबर गूळ खावा. पाळी सुरू होण्याकरिता, एक ग्लास पाण्यात एक चमचा गूळ आणि एक चमचा ओवा उकळवा. मासिक पाळी येत नसेल तर दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी हे पाणी प्या. असे केल्याने लवकरच मासिक पाळी येईल. तसेच यामुळे तुमच्या मासिक पाळी दरम्यान होणाऱ्या वेदना देखील कमी होतील.

The post मासिक पाळी येण्यास उशीर होतोय? मग करा ‘हे’ सोपे घरगुती उपाय… appeared first on थोडक्यात घडामोडी.