पुणे : महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत प्रदान करण्यात आलेल्या “राष्ट्रपिता महात्मा गांधी राज्यस्तरीय व्यसनमुक्ती सेवा पुरस्कार” प्राप्त झाल्याबद्दल व्यसनमुक्ती अभ्यासक व सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. सोमनाथ वेणूताई निवृत्ती गिते यांचा सत्कार करण्यात आला.

हा सत्कार मा. माधुरीताई मिसाळ यांच्या हस्ते पार पडला. त्या महाराष्ट्र राज्याच्या नगरविकास, परिवहन, सामाजिक न्याय, वैद्यकीय शिक्षण व अल्पसंख्यांक विकास विभागाच्या राज्यमंत्री तसेच पर्वती विधानसभा मतदारसंघाच्या आमदार म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांच्या हस्ते झालेला हा सन्मान डॉ. गिते यांच्या व्यसनमुक्ती क्षेत्रातील दीर्घकालीन, प्रभावी आणि समाजहितकारी कार्याची महत्त्वपूर्ण दखल मानली जात आहे.

या प्रसंगी डॉ. गिते यांच्या कार्याचा गौरव करताना मान्यवरांनी सांगितले की, त्यांनी व्यसनमुक्ती जनजागृती, युवक प्रबोधन या क्षेत्रात सातत्यपूर्ण योगदान दिले आहे. राज्यभरातील हजारो युवक, पालक व नागरिकांपर्यंत व्यसनमुक्तीचा प्रभावी संदेश पोहोचविला आहे.

डॉ. गिते यांच्या कार्याची दखल महाराष्ट्र शासनाने घेत त्यांना “राष्ट्रपिता महात्मा गांधी राज्यस्तरीय व्यसनमुक्ती सेवा पुरस्कार” प्रदान केला होता. हा राज्यस्तरीय सन्मान मा. संजय शिरसाट यांच्या हस्ते देण्यात आला होता. या पुरस्कारामुळे त्यांच्या सामाजिक कार्याला अधिक बळ व प्रेरणा मिळाली आहे.

डॉ. गिते यांच्या कार्याबाबत राज्यपालांसह विविध सामाजिक संस्था, मान्यवर व लोकप्रतिनिधींनीही प्रशंसापत्रे व शिफारसपत्रांच्या माध्यमातून पाठिंबा दर्शविला आहे. त्यांना डॉक्टरेट पदवी प्राप्त असून सामाजिक कार्याशी संबंधित अनेक जागतिक विक्रम त्यांच्या नावावर नोंदवले गेले आहेत. तसेच त्यांना विविध राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय सन्मानही प्राप्त झाले आहेत.

सत्कार समारंभात उपस्थित मान्यवरांनी डॉ. गिते यांच्या व्यसनमुक्ती चळवळीतील समर्पित कार्याचे कौतुक करत, समाजात व्यसनमुक्त, सुसंस्कारित आणि सशक्त पिढी घडविण्यासाठी त्यांचे कार्य अधिक व्यापक स्वरूपात पुढे जावे, अशा शुभेच्छा दिल्या.

The post व्यसनमुक्ती क्षेत्रातील अविरत समाजकार्याची दखल; डॉ. सोमनाथ गिते यांचा मा. माधुरीताई मिसाळ यांच्या हस्ते सत्कार appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे, दि. ६ : “दारू पिणे आरोग्यास हानिकारक आहे” असा इशारा मद्याच्या प्रत्येक बाटलीवर छापलेला असतो. मात्र, या इशाऱ्यांचा केंद्रबिंदू मुख्यतः शारीरिक आरोग्यावर असतो. मद्यपानामुळे होणारे मानसिक परिणामही तितकेच गंभीर असून, त्याबाबत जनजागृती करणेही तितकेच आवश्यक आहे, अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्ते विल्यम साळवी यांनी राज्य उत्पादन शुल्क विभागाकडे निवेदनाद्वारे केली आहे.

साळवी यांनी दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, “महाराष्ट्रातील सर्व प्रकारच्या मद्यांच्या बाटल्यांवर ‘अत्यधिक मद्यपानामुळे नैराश्य, चिंता, स्मृतीभ्रंश होऊ शकतो’, ‘मद्यपानामुळे मानसिक संतुलन बिघडू शकते’ अशा स्वरूपाचे स्पष्ट व ठळक इशारे छापणे बंधनकारक करावे.”

या मागणीला डॉ. सोमनाथ गिते (समाजसेवक व व्यसनमुक्ती कार्यकर्ते) यांच्यासह व्यसनमुक्ती क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या अनेक सामाजिक संस्थांनीही पाठिंबा दर्शवला आहे. ‘सध्या मद्याच्या बाटल्यांवरील इशारे केवळ शारीरिक आरोग्यापुरते मर्यादित आहेत. मानसिक आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम नागरिकांना ज्ञातच नाहीत. त्यामुळे अनेक तरुण व नागरिक अज्ञानातून मानसिक आजारांनी ग्रासले जात आहेत,’ असे त्यांनी स्पष्ट केले.

तंबाखू व सिगारेटसारख्या उत्पादनांवर ‘कर्करोगाचा धोका’, ‘प्राणघातक आहे’ अशा चेतावणी असतात. त्याच धर्तीवर मद्याच्या बाटल्यांवरही स्पष्ट मानसिक चेतावणी असाव्यात, असे साळवी यांनी नमूद केले आहे.

या मागणीला आधार देणारे जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) व राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य संस्था (NIMHANS) यांचे अभ्यासही महत्त्वाचे ठरतात. विशेषतः NIMHANS च्या २०२३ च्या अहवालानुसार, भारतात मद्यपानाशी संबंधित मानसिक विकारांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली असून, नैराश्य, चिंता विकार, झोपेच्या समस्या, स्मृतीभ्रंश, आत्महत्येची प्रवृत्ती यासारख्या गंभीर परिणामांची नोंद झाली आहे.

सध्या लागू असलेल्या कायद्यांनुसार, राज्य उत्पादन शुल्क अधिनियमांतर्गत मद्याच्या पॅकेजिंगवर आरोग्यविषयक इशारे बंधनकारक असले तरी त्यामध्ये मानसिक आरोग्याचा उल्लेख नसल्याने ते अपुरे ठरतात, असे साळवी यांचे म्हणणे आहे.

कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, फ्रान्ससारख्या देशांमध्ये अल्कोहोलच्या बाटल्यांवर मानसिक चेतावणी देण्याची सक्ती आहे. त्यामुळे ग्राहकांना केवळ शारीरिकच नव्हे, तर मानसिक धोकेही माहीत होतात आणि निर्णय घेताना ते अधिक जबाबदारीने विचार करतात.

“दारूपासून केवळ यकृत, किडनी यांवरच नाही, तर मन, विचार आणि वर्तनावरही खोल परिणाम होतो. त्यामुळे मद्यपान ही केवळ व्यसनाची नव्हे, तर मानसिक आरोग्याचीही समस्या आहे,” असे मत तज्ज्ञांनीही व्यक्त केले आहे.

या पार्श्वभूमीवर साळवी यांनी राज्य सरकार, उत्पादन शुल्क विभाग आणि आरोग्य विभाग यांना आवाहन केले आहे की, दारूपासून होणाऱ्या मानसिक परिणामांची जनजागृती व्हावी यासाठी बाटल्यांवर स्पष्ट चेतावणी देणे अनिवार्य करावे. कारण व्यसनमुक्तीची सुरुवात ही माहिती आणि जागृतीपासूनच होते, असे त्यांनी नमूद केले आहे.

The post दारूमुळे मानसिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांचीही जनजागृती आवश्यक – सामाजिक कार्यकर्त्यांची मागणी appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

मुंबई : सामाजिक कार्यकर्ते फादर स्टॅन स्वामी यांचे आज (५ जुलै) निधन झाले आहे. त्यांच्यावर मुंबईच्या होली फॅमिली हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरु होते. परंतु, त्यांच्या प्रकृतीत सुधारणा झाली नाही. अखेर आज त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या वकिलांनी मुंबई उच्च न्यायालयात त्यांच्या निधनाची माहिती दिली.

१ जानेवारी २०१८ रोजी पुण्याच्या कोरेगाव भीमा गावात दलित आणि मराठा समाजामध्ये हिंसाचार उफाळला होता. या प्रकरणात राष्ट्रीय तपास संस्थेने गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये (NIA) त्यांना अटक केली होती. आज कोर्टाने त्यांची जामीन याचिका सुनावणीसाठी घेतली असता त्यांच्या वकिलांनी मुंबई उच्च न्यायालयात त्यांच्या निधनाची माहिती दिली.

स्वामी यांच्या वैद्यकीय जामीन अर्जावर तातडीने सुनावणी घेण्यासाठी त्यांच्या वकिलांनी सोमवारी सकाळी मुंबई हायकोर्टात धाव घेतली होती. कारण रविवारी प्रकृती बिघडल्यानंतर त्यांना व्हेंटिलेटर सपोर्टवर ठेवण्यात आलं होतं. स्वामींना मे महिन्यापासून खासगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. परंतु, श्वास घ्यायला त्रास होत असल्याने आणि ऑक्सिजनची पातळी कमी होत असल्याने त्यांना रविवारी व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आले होते, स्वामींची प्रकृती चिंताजनक असल्याचे त्यांचे वकील मिहिर देसाई यांनी मुंबई उच्च न्यायालयात सांगितले होते.

दरम्यान, राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने महाराष्ट्र सरकारला नोटीस बजावून अशी मागणी केली होती की, स्टेन स्वामी यांना वैद्यकीय सेवा आणि उपचार देण्यासाठी ‘सर्वतोपरी प्रयत्न’ केले जावेत. स्टॅन स्वामी यांना पार्किन्सन आजाराने ग्रासले आहे. मूळचे केरळचे असणारे आणि सामाजिक कार्यकर्ते अशी ओळख असलेले फादर स्टॅन स्वामी जवळपास पाच दशकांहून अधिक काळ अधिक काळ झारखंडमध्ये आदिवासींसोबत काम करत होते.

Heartfelt condolences on the passing of Father Stan Swamy.

He deserved justice and humaneness.

— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) July 5, 2021

The post ब्रेकिंग : सामाजिक कार्यकर्ते फादर स्टॅन स्वामी यांचे निधन, राहुल गांधींनी वाहिली श्रद्धांजली appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

नगरपालिकेतील ठेकेदाराविरुद्ध केलेल्या तक्रारीची दखल न घेतल्याने सामाजिक कार्यकर्ते नरेश भोरे यांनी इचलकरंजी नगरपालिकेच्या समोरच स्वतःला पेटवून घेतले. सांगली सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये उपचारादरम्यान त्यांचा मृत्यू झाला. कारवाई होत नाही तोपर्यंत मृतदेह ताब्यात घेण्यास नातेवाईकांनी नकार दिला आहे.

इचलकरंजी नगरपालिकेतील भ्रष्टाचाराविरोधात भोरे हे सतत तक्रार करत होते. आठ दिवसांपूर्वी एका घंटागाडीला मृत डुक्कर बांधून ओढत नेत असताना भोरे यांनी नगरपालिकेच्या ठेकेदाराला मृत जनावर ओढत नेण्याऐवजी घंटागाडीत टाकून घेऊन जा, अशी विनंती केली. पण, त्याला नकार देत ठेकेदार आणि कर्मचाऱ्यांनी शिवीगाळ केली. यानंतर भोरे यांनी इचलकरंजी नगरपालिकेच्या अधिकाऱ्यांकडे पुराव्यासह तक्रार केली. पण, अधिकाऱ्यांनी त्यांची दखल घेतली नाही. शनिवारी भोरे यांनी बैठक घेऊन सोमवारपर्यंत याबाबत कारवाई न झाल्यास आत्मदहन करण्याचा इशारा दिला होता.

आज ११ वाजेपर्यंत कोणतीही कारवाई न झाल्याने भोरे यांनी नगरपालिकेच्या समोरच स्वतःला पेटवून घेतले. यामुळे कर्मचारीही भांबावून गेले. त्यांनी आग विझविण्याचा प्रयत्न केला, तोपर्यंत ते पन्नास टक्के पेक्षा अधिक होरपळले होते. त्यांना तातडीने आयजीएम रुग्णालयात दाखल केले. पण प्रकृती गंभीर असल्याने सांगली सिव्हिल रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. या घटनेने इचलकरंजीत खळबळ उडाली आहे. याबाबत पोलीस अधिक तपास करत आहेत.

The post सामाजिक कार्यकर्ते नरेश भोरे यांनी नगरपालिकेच्या समोर स्वतःला पेटवून घेतले, उपचारादरम्यान मृत्यू appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

१ जानेवारी २०१८ रोजी पुण्याच्या कोरेगाव भीमा गावात दलित आणि मराठा समाजामध्ये हिंसाचार उफाळला होता. या प्रकरणात राष्ट्रीय तपास संस्थेनं (NIA) आणखी एका व्यक्तीला अटक केली आहे. गुरुवारी रात्री उशिरा कोरेगाव भीमा प्रकरणाची चौकशी करणाऱ्या एनआयएच्या टीमनं ८३ वर्षीय फादर स्टॅन स्वामी यांना झारखंडमध्ये नामकुम स्टेशन हद्दीत येणाऱ्या बगईंचा स्थित त्यांच्या निवासस्थानातून ताब्यात घेतलं. आज (शुक्रवारी) स्वामी यांना न्यायालयासमोर हजर केलं जाण्याची शक्यता आहे.

फादर स्टॅन स्वामी यांना रिमांडवर घेतलं जाऊ शकतं किंवा ट्रान्झिट रिमांडवर त्यांना दिल्लीला आणलं जाऊ शकतं. स्वामींच्या अटकेची माहिती एनआयएकडून झारखंड पोलिसांनाही देण्यात आलेली नव्हती. स्वामींची या अगोदर २७-३० जुलै आणि ६ ऑगस्टलाही एनआयएकडून चौकशी करण्यात आली होती. माओवाद्यांशी संबंध असल्याचे आरोप स्वामी यांनी फेटाळले होते.

मूळचे केरळचे असणारे आणि सामाजिक कार्यकर्ते अशी ओळख असलेले फादर स्टॅन स्वामी जवळपास पाच दशकांपासून अधिक काळ झारखंडमध्ये आदिवासींसोबत काम करत आहेत. त्यामुळेच स्टॅन स्वामींच्या अटकेचा निषेधही करण्यात येतोय. कोरेगाव भीमा प्रकरणात आत्तापर्यंत अनेक सामाजिक कार्यकर्त्यांना आणि विचारवंतांना अटक करण्यात आलेली आहे.

The post कोरेगाव भीमा प्रकरणात सामाजिक कार्यकर्ते फादर स्टॅन स्वामी यांना अटक appeared first on थोडक्यात घडामोडी.