पुणे : शहरातील हवेची गुणवत्ता मागील काही दिवसांत झपाट्याने खालावली असून एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) ‘खराब’ श्रेणीत पोहोचल्याने आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता वाढली आहे. सकाळी व संध्याकाळी शहरावर धुक्यासारखा धूर पसरत असून श्वसनाचे त्रास वाढल्याची तक्रार अनेक नागरिकांकडून होत आहे.

तज्ञांच्या मते प्रदूषण वाढण्याची कारणे

• वाहतूक कोंडी आणि वाहनांचा वाढता उत्सर्जन
• बांधकाम प्रकल्पांमधून होणारी धूळ
• तापमानात झालेली घट व हवेची स्थिरता
• कचरा जाळण्याच्या घटना

ही कारणे मिळून हवेत प्रदूषकांचे प्रमाण वाढवत आहेत.

सर्वाधिक प्रभावित भाग
कात्रज, नगर रोड, हडपसर, वारजे, शिवाजीनगर या भागांत AQI सर्वाधिक वाढलेला आढळला. सकाळच्या व्यस्त वेळेत वाहनांची गर्दी आणि धूळकणांचे प्रमाण जास्त प्रमाणात नोंदले जात आहे.

आरोग्यावर परिणाम
आरोग्यतज्ञांनी इशारा दिला आहे की खराब हवेच्या गुणवत्तेमुळे खालील समस्या वाढू शकतात—

• खोकला, घशात खवखव
• डोळ्यांत जळजळ
• दम्याच्या रुग्णांना त्रास वाढणे
• हृदयविकारांच्या रुग्णांना धोका

नागरिकांनी घ्याव्यात ‘या’ आवश्यक काळजी

• सकाळी धावणे, चालणे, सायकलिंग यांसारख्या बाहेरील शारीरिक क्रिया टाळाव्यात
• मास्कचा (N95) वापर करावा
• भरपूर पाणी पिणे, घरी हवा शुद्ध करणारे उपकरण (Air Purifier) वापरणे
• लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसन व हृदयाचे आजार असलेल्यांनी बाहेर जाणे कमीत कमी करावे
• वाहनांचा कमीत कमी वापर, सार्वजनिक वाहतूकीस प्राधान्य द्यावे

महापालिकेची कारवाई
शहरातील प्रदूषण नियंत्रणासाठी PMC व पर्यावरण विभागाने बांधकामस्थळांवर पाण्याचे फवारणी, रोड स्वीपिंग मशीन आणि कचरा जाळण्यावर नियंत्रणासाठी संयुक्त मोहीम सुरू करण्याचे संकेत दिले आहेत.

पुणेकरांनी आपले आरोग्य जपण्यासाठी पुढील काही दिवस विशेष काळजी घेणे अत्यावश्यक आहे. हवा सुधारणेपर्यंत शक्य तितका घराबाहेरील संपर्क कमी ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

The post पुणेकरांनो घ्या विशेष काळजी! हवेची गुणवत्ता झपाट्याने खालावल्याने आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

मुंबई : चंद्रपूर परिसरातील औष्णिक विद्युत केंद्र, कोळसा खाणी व स्टील उद्योगांमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रदूषणाच्या प्रश्नावर शासन जागरूक असून विविध उपाययोजना राबविण्यात येत आहेत, अशी माहिती पर्यावरण मंत्री पंकजा मुंडे यांनी विधानपरिषदेत दिली. अर्धातास चर्चेदरम्यान उपस्थित प्रश्नाला उत्तर देताना मंत्री मुंडे बोलत होत्या.

मंत्री मुंडे म्हणाल्या की, चंद्रपूर परिसर 2010 मध्ये “क्रिटिकली पॉल्युटेड एरिया” (CPA) म्हणून नोंदवलेला होता, मात्र विविध उपायांमुळे प्रदूषण निर्देशांक 83 वरून 54 वर आला आहे. यामुळे काही उद्योगांना अटींवर परवानग्या देण्यात आल्या आहेत. प्रदूषण नियंत्रणासाठी उद्योगांना ईएसपी (इलेक्ट्रोस्टॅटिक प्रिसिपिटेटर), डस्ट कलेक्टर, ऑनलाइन मॉनिटरिंग सिस्टीम, जलप्रदूषण नियंत्रणासाठी ट्रीटमेंट प्लांट, पाण्याचा पुनर्वापर, रस्त्यांचे पक्कीकरण व फवारणीसारख्या अटी बंधनकारक करण्यात आल्या असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

राज्य शासन वेळोवेळी उद्योगांना नोटिसा देऊन तपासणी करीत आहे. नियमभंग करणाऱ्यांवर कारवाई केली जाते. स्थानिक स्वराज्य संस्थांना प्रदूषण नियंत्रणासाठी निधीही वितरित करण्यात आला आहे. मात्र काही ठिकाणी निधी खर्चात अंमलबजावणी कमी असल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले. चंद्रपूरसारख्या प्रदूषण क्लस्टर असलेल्या भागासाठी स्वतंत्र प्रदूषण नियंत्रण आराखडा तयार करण्याची सरकारची सकारात्मक भूमिका असून लवकरच त्यावर निर्णय घेतला जाईल, असेही मंत्री मुंडे यांनी सांगितले.

The post चंद्रपूर प्रदूषण प्रश्नावर उपाययोजना सुरू; प्रदूषण नियंत्रणासाठी सरकार कटिबद्ध – पर्यावरण मंत्री पंकजा मुंडे appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे : देश वायुप्रदूषणाच्या धोक्याशी लढत असताना, चीनमधील एका नवीन अभ्यासाने सूचित केले आहे की वायुप्रदूषणाचा वीर्य गुणवत्तेवर देखील परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे शुक्राणूंची योग्य दिशेने पोहण्याची क्षमता कमी होते. चीनमधील 30,000 हून अधिक पुरुषांच्या शुक्राणूंच्या विश्लेषणात, संशोधकांनी निष्कर्ष काढला की वायू प्रदूषण कमी केल्याने पुरुषांची प्रजनन क्षमता वाढू शकते आणि अस्थिनोझोस्पर्मियाचा (asthenozoospermia) धोका कमी होतो.

जेव्हा शुक्राणू अंड्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही आणि ते फलित करू शकत नाही तेव्हा पुरुषाच्या वीर्य नमुन्यातील शुक्राणूंची गतीशीलता कमी असण्यास अस्थिनोझोस्पर्मिया ही वैद्यकीय संज्ञा वापरली जाते. संशोधकांनी सांगितले की, हा अभ्यास महत्त्वाचा आहे कारण पुरुषांच्या प्रजननक्षमतेवर पार्टिक्युलेट मॅटर (पीएम) चे आरोग्यावर होणारे परिणाम अस्पष्ट आहेत.

JAMA Networks या जर्नलमध्ये आज प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात असे म्हटले आहे की शुक्राणूंची एकूण आणि प्रगतीशील गतिशीलता कमी होणे आणि अस्थिनोझोस्पर्मियाचा वाढलेला धोका PM2.5 च्या प्रदर्शनाशी संबंधित आहे. “वंध्यत्व ही जागतिक सार्वजनिक आरोग्य समस्या बनत आहे, ज्यामुळे जगभरातील सर्व पुनरुत्पादक जोडप्यांपैकी अंदाजे 10 टक्के जोडपी प्रभावित होतात. जागतिक आरोग्य संघटनेचा अंदाज आहे की शुद्ध पुरुष घटक, प्रामुख्याने खराब वीर्य गुणवत्ता, वंध्यत्वाच्या 50 टक्के प्रकरणांमध्ये कारणीभूत ठरू शकते.”

टीमने नमूद केले की अलीकडील मानवी महामारीच्या अभ्यासात पीएम एक्सपोजर आणि वीर्य गुणवत्ता यांच्यात संबंध असल्याचे नोंदवले गेले आहे. तथापि, या अभ्यासांमधील निष्कर्ष विसंगत आहेत. टीमने 33,876 चिनी पुरुषांच्या वीर्य नमुन्यांचा अभ्यास केला ज्यांच्या बायकांनी 2013 ते 2019 दरम्यान शांघायमधील तृतीयक रुग्णालयात प्रजनन तंत्रज्ञान प्रक्रियेस सहाय्य केले. सहभागी चीनमधील 340 प्रीफेक्चर-स्तरीय शहरांमधील होते आणि त्यांच्या पहिल्या भेटीच्या तारखेपासून ३१ डिसेंबर २०१९ पर्यंत त्यांचा पाठपुरावा करण्यात आला.

वजन कमी करण्यासाठी केटो डाएट करताय? जाणून घ्या त्याचे ‘हे’ दुष्परिणाम

संशोधकांनी वीर्य गुणवत्तेमधील नमुने शोधले, जेव्हा सहभागींना 2.5 मायक्रोमीटरपेक्षा लहान व्यासाच्या कणांच्या संपर्कात आणले होते, तेव्हा त्यांना शुक्राणूंची संख्या आणि वायुप्रदूषणाच्या संपर्कात परस्परसंबंध सापडला नसला तरी, त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की जेव्हा व्यक्ती PM2.5 च्या संपर्कात आली तेव्हा शुक्राणूंची गतिशीलता 3.6 टक्के कमी झाली आणि PM10 च्या संपर्कात आल्यावर शुक्राणूंची हालचाल 2.44 टक्के कमी झाली.

संशोधकांनी सांगितले की “एलिव्हेटेड पीएम 2.5 किंवा पीएम 10 एक्सपोजर पातळीच्या संबंधात आम्हाला अस्थिनोझोस्पर्मियाचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढलेला आढळला”. तथापि, टीमने म्हटले आहे की ज्या जैविक यंत्रणेद्वारे पीएम एक्सपोजर शुक्राणूंच्या गतिशीलतेच्या विकासास बाधित करू शकते ते अद्याप निश्चित करायचे आहे.

गाजर खाण्याचे ‘हे’ आश्चर्यकारक फायदे माहित असायलाच हवे.. जाणून घ्या सर्व महत्वाच्या गोष्टी

ते म्हणाले की पीएम 2.5 आणि पीएम 10 या दोन्ही प्रकारच्या प्रदर्शनामुळे मानवांमध्ये जास्त प्रतिक्रियाशील ऑक्सिजन प्रजाती निर्माण होऊ शकतात. प्रतिक्रियाशील ऑक्सिजन प्रजातींचे अतिउत्पादन रक्त-वृषणाच्या अडथळ्याला हानी पोहोचवू शकते आणि शुक्राणूजन्यतेवर नकारात्मक परिणाम करू शकते, ज्यामुळे शुक्राणूंची गतिशीलता कमी होते. संशोधकांनी मोठ्या प्रभावांना समजून घेण्यासाठी आणि भविष्यात स्थिती सुधारण्यासाठी धोरणे आखण्यासाठी या क्षेत्रात अधिक संशोधन करण्याचे आवाहन केले आहे.

The post वायुप्रदूषणाचा वीर्य गुणवत्तेवर होतो परिणाम, नवीन अभ्यासाने केले सूचित appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

आजकाल वाढते प्रदूषण सार्वजनिक आरोग्य धोक्यात येण्याचे मोठे कारण ठरले आहे. हवेत पसरणारे प्रदूषण फुफ्फुसांसाठी अत्यंत घातक आहे. प्रदूषित हवेत श्वसन केल्याने, प्रदूषणाच्या लहान कणांमुळे आपल्या फुफ्फुसांचे मोठे नुकसान होत असल्याचे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे. अशा परिस्थितीत फुफ्फुसांना प्रदूषणापासून वाचवण्यासाठी काही गोष्टी अत्यंत फायदेशीर मानल्या जातात, त्यामुळे फुफ्फुसांना प्रदूषणापासून वाचवण्यासाठी आपण काही अन्नपदार्थांचा आहारात समावेश करायलाच हवा.

फुफ्फुसांचा प्रदूषणापासून बचाव करतील हे अन्नपदार्थ :

जवस :
यामध्ये फायटोएस्ट्रोजेन्स आणि ओमेगा-३ फॅटी ऍसिड भरपूर प्रमाणात असतात. फायटोस्ट्रोजेन्समध्ये अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म असतात, जे दमा आणि प्रदूषणामुळे होणाऱ्या ऍलर्जीपासून संरक्षण करतात. प्रदूषणापासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी जवस सर्वात प्रभावी ठरते. त्यामुळे प्रदूषणाचे दुष्परिणाम टाळायचे असतील तर जवसाचे नियमित सेवन सुरू करा.

गूळ :
फुफ्फुसांना प्रदूषणापासून वाचवण्यासाठी गूळ खूप फायदेशीर मानला जातो. गुळामध्ये असलेले अँटी-एलर्जिक घटक फुफ्फुसांसाठी चांगले असतात. त्यात लोहाचे प्रमाण भरपूर असते. लोह रक्तातील हिमोग्लोबिनची पातळी सामान्य करते, ज्यामुळे रक्तातील ऑक्सिजनची पातळी वाढते. दररोज गूळ खाल्ल्याने हवेत पसरणाऱ्या प्रदूषणाचा आरोग्यावर फारसा परिणाम होत नाही, हेही अभ्यासातून सिद्ध झाले आहे.

ऑलिव्ह ऑइल :
ऑलिव्ह ऑइलमध्ये व्हिटॅमिन-ई आढळते, जे फुफ्फुसाची समस्या दूर करून त्याचे कार्य सुधारते. ऑलिव्ह ऑइलमध्ये आढळणारे फॅटी ऍसिड शरीरावरील सूज कमी करते, याशिवाय, प्रदूषणामुळे होणार्‍या हृदयरोगाच्या समस्यांपासून देखील संरक्षण करते.

टोमॅटो :
प्रदूषणाचा परिणाम टाळण्यासाठी आहारात टोमॅटोचा समावेश करा. यामध्ये लाइकोपीन नावाचे अँटीऑक्सिडंट असते, जे प्रदूषणामुळे होणाऱ्या श्वसनाच्या समस्यांपासून संरक्षण करते.

पाणी :
श्वासाद्वारे शरीरात गेलेले विषारी घटक बाहेर काढण्यासाठी पाणी खूप महत्वाचे आहे. त्यामुळे पाणी पिण्यास विसरू नका. दिवसातून सुमारे 4 लिटर पाणी प्या. घराबाहेर पडल्यावरही पाणी प्या. यामुळे शरीरातील ऑक्सिजनचा पुरवठा योग्य प्रकारे होईल आणि वातावरणातील विषारी वायू रक्तापर्यंत पोहोचले तरी कमी नुकसान होईल.

लसूण :
लसणात प्रतिजैविक घटक असतात, जे प्रदूषणाशी लढण्याची क्षमता वाढवतात. त्यामुळे तुमच्या आहारात लसणाचाही समावेश करा.

व्हिटॅमिन-सी :
व्हिटॅमिन-सी आपल्या शरीरासाठी खूप महत्वाचे आहे. हे शरीरातील फ्री रॅडिकल्स काढून टाकते. शरीरात व्हिटॅमिन-ई पुन्हा निर्माण करण्यासाठी देखील व्हिटॅमिन-सी खूप उपयुक्त आहे. शरीरातील व्हिटॅमिन-सीची पातळी राखणे फुफ्फुसांसाठी खूप महत्वाचे आहे. शरीराला दररोज 40 मिलीग्राम व्हिटॅमिन-सीची आवश्यकता असते. राजगिऱ्याच्या पानांची भाजी, शेवगा, ओवा, कोबी आणि सलगम या हिरव्या भाज्या व्हिटॅमिन-सीच्या चांगल्या स्रोत मानल्या जातात. लिंबू, पेरू, आवळा आणि संत्र्यामध्येही हे जीवनसत्व आढळते. यासाठी आंबट फळांचे अधिकाधिक सेवन करायला हवे.

हर्बल टी : वजन कमी करण्यापासून ते निरोगी राहण्यापर्यंत, हर्बल टी आरोग्यासाठी अनेक प्रकारे फायदेशीर आहे. यामध्ये आढळणारे अँटिऑक्सिडंट शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर काढण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. यासोबतच प्रदूषणामुळे होणार्‍या ऍलर्जीपासूनही संरक्षण मिळते. तुळस, आले आणि लिंबाच्या रसाच्या मदतीने तुम्ही हर्बल टी घरीदेखील बनवू शकता.

The post हवेतील प्रदूषण फुफ्फुसांसाठी घातक, ‘हे’ अन्नपदार्थ फुफ्फुसांचा प्रदूषणापासून करतील बचाव appeared first on थोडक्यात घडामोडी.