रिटर्न ऑफ डायर वुल्फ..! १०,००० वर्षांपूर्वी नामशेष झालेल्या प्रजातीचे पुनरागमन, विज्ञानाची कमाल

१०,००० वर्षांपूर्वी नामशेष झालेली भयानक लांडग्यांची प्रजाती डायर वुल्फ पुन्हा एकदा पृथ्वीवर अवतरली आहे. कोलोसल बायोसायन्सेस या जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रातील आघाडीच्या कंपनीने आधुनिक अनुवांशिक अभियांत्रिकी (CRISPR) आणि प्राचीन डीएनएचा वापर करून रोम्युलस आणि रेमस या दोन डायर वुल्फ पिल्लांचा यशस्वी जन्म घडवून आणला. त्यांचा जन्म १ ऑक्टोबर २०२४ रोजी झाला आहे. ही घटना वैज्ञानिक जगतातील मैलाचा दगड मानली जात आहे, कारण याआधी नामशेष झालेली कोणतीही प्रजाती अशा पद्धतीने पुन्हा अस्तित्वात आलेली नव्हती.

डायर वुल्फचे अवशेष ११,५०० ते ७२,००० वर्षांपूर्वीचे असून त्यामधून मिळालेल्या डीएनएच्या आधारावर वैज्ञानिकांनी एक पूर्ण जीनोम तयार केला. सामान्य राखाडी लांडग्याच्या जीनोममध्ये आवश्यक बदल करून हे पुन्हा तयार केले गेले. पाळीव कुत्र्यांना सरोगेट माता म्हणून वापरून या पिल्लांचा जन्म झाला.

कोलोसल बायोसायन्सेसने म्हटले आहे की त्यांचे उद्दिष्ट CRISPR तंत्रज्ञानाचा यशस्वीरित्या वापर करून नामशेष झालेल्या प्रजाती परत आणणारी पहिली कंपनी बनणे आहे. रोम्युलस आणि रेमस पिल्लांसारखे खेळत आहेत, पण ते सामान्य पिल्लांपेक्षा वेगळे आहेत.

डायर वुल्फ: दिसायला वेगळे, वागायला जंगली
फक्त सहा महिन्यांचे असूनही, रोम्युलस आणि रेमस सुमारे ४ फूट उंच असून त्यांचे वजन ८० पाउंड (३६.२८ किलो) आहे. ते ६ फूट उंची आणि १५० पाउंड (६८ किलो) वजनापर्यंत वाढू शकतात. त्यांच्या वर्तनात स्पष्टपणे जंगलीपणा जाणवतो, ते मानवांपासून अंतर ठेवतात, जर कोणी त्यांच्या जवळ आले तर ते मागे हटतात. अगदी त्यांना वाढवणाऱ्यांनाही सहजपणे जवळ जाऊ देत नाहीत. हे पाळीव कुत्र्याचे वर्तन नाही, हे जंगली लांडग्याचे वर्तन आहे. एकेकाळी हा भयानक लांडगा अमेरिकेत दक्षिणेकडून व्हेनेझुएला ते उत्तरेकडे कॅनडापर्यंत विस्तृत क्षेत्रात होता, परंतु गेल्या १०,००० वर्षांहून अधिक काळापासून एकही डायर वुल्फ दिसलेला नाही.

रोम्युलस आणि रेमसच्या पाठोपाठ, फेब्रुवारी २०२५ मध्ये ‘खलेसी’ नावाची तिसरी डायर वुल्फ देखील जन्माला आली आहे. केवळ दोन महिन्यांची असूनही ती शारीरिकदृष्ट्या तितकीच प्रभावशाली आहे.

पर्यावरणासाठी आशेचा किरण
हे प्रकल्प केवळ नामशेष प्रजाती परत आणण्यासाठी नव्हेत, तर पर्यावरणीय समतोल राखण्यासाठी आणि सध्या धोक्यात असलेल्या प्रजाती वाचवण्यासाठी आहेत. उदाहरणार्थ, मॅमथमुळे आधुनिक हत्ती अधिक मजबूत होऊ शकतात, तर डायर वुल्फच्या पुनरागमनामुळे अमेरिका आणि कॅनडातील लाल लांडग्यांचे संरक्षण शक्य होऊ शकते.

डायर वुल्फ ही केवळ सुरुवात आहे. कोलोसल बायोसायन्सेसने वूली मॅमथ, डोडो पक्षी आणि थायलेसीन (तस्मानियन वाघ) यांना देखील पुन्हा जिवंत करण्याचे ध्येय ठेवले आहे. मार्च २०२५ मध्ये त्यांनी मॅमथसारखे गुणधर्म असलेल्या उंदराच्या निर्मितीचा यशस्वी प्रयोग केला होता.

शोध आणि विकासाच्या या वाटचालीतून विज्ञानाने इतिहासाला पुन्हा जिवंत केले आहे. डायर वुल्फची गर्जना आता पुन्हा एकदा निसर्गात ऐकू येणार आहे. हा मानवजातीसाठी विज्ञानातील एक अद्भुत विजय आहे.

१०,००० वर्षांपूर्वी जिचा शेवट झाला होता… ती प्रजाती पुन्हा एकदा पृथ्वीवर पाय ठेवते आहे. डायर वुल्फ — ही एक भयंकर, विशाल आणि ताकदवान शिकारी — आता केवळ इतिहासाच्या पानांत नाही, तर प्रत्यक्षात जिवंत आहे. ‘रोम्युलस’ आणि ‘रेमस’ ही दोन पिल्लं आधुनिक विज्ञानाच्या जोरावर जन्माला आली आहेत. ही गोष्ट विज्ञानाची अफाट प्रगती दाखवते, पण त्याच वेळी एक गूढ प्रश्नही विचारते — जे जे हरवलं आहे, ते परत आणणं खरंच योग्य आहे का?