आगीपासून सुरक्षित राहण्यासाठी आणि आग लागल्यास काय करावे? जाणून घ्या महत्वाच्या गोष्टी…

पुणे : घराला लागलेल्या आगीत तुम्ही कधी बळी पडाल असे तुम्हाला वाटत नसले, तरी सुरक्षित राहण्यासाठी काय करावे हे जाणून घेणे आणि तयार राहणे चांगले आहे. घराला आग लागूच नये यासाठी काही उपाययोजना करायला हव्यात. आणि तरीदेखील आग लागल्यास काय करावे हेदेखील माहित असायला हवे.

घरात आग लागल्यास, तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांना शक्य तितक्या लवकर बाहेर काढण्याला पहिले प्राधान्य असावे. आपल्या मौल्यवान वस्तू मिळविण्यासाठी थांबण्याची ही वेळ नाही. जेव्हा घराला आग लागते तेव्हा आपल्या हातातील वेळच सर्व काही असते. अशा परिस्थितीत जगण्याची शक्यता वाढवण्यासाठी आग लागल्यास सुरक्षित कसे राहायचे हे जाणून घेणे आवश्यक आहे.

तुमचे घर सुरक्षित करा

• तुमच्या घराच्या प्रत्येक स्तरावर आणि प्रत्येक झोपण्याच्या जागेच्या बाहेर स्मोक अलार्म लावा.
• प्रत्येक स्वतंत्र झोपण्याच्या क्षेत्राबाहेर मध्यवर्ती ठिकाणी कार्बन मोनोऑक्साइड अलार्म स्थापित करा. कार्बन मोनोऑक्साइड विषबाधा तथ्य पत्रक डाउनलोड करा.
• तुमच्या घरातील इलेक्ट्रिकल वायरिंग तपासा:

1. तुटलेल्या एक्स्टेंशन कॉर्ड, उघड्या वायर्स किंवा सैल प्लग दुरुस्त करा किंवा बदला.
2. इलेक्ट्रिक वायरिंग रग्जखाली, खिळ्यांनी जोडलेली किंवा वर्दळीच्या ठिकाणी नसल्याची खात्री करा.
3. इलेक्ट्रिकल आउटलेटमध्ये कव्हर प्लेट्स आहेत आणि उघड्या वायरिंग नाहीत याची खात्री करा.
4. ओव्हरलोडिंग आउटलेट किंवा एक्स्टेंशन कॉर्ड टाळा.
5. उपकरणे आणि विद्युत उपकरणे (जसे की स्पेस हिटर) केवळ प्रयोगशाळेत स्वतंत्र चाचणी केल्याचे लेबल असलेली खरेदी करा.
6. उष्णतेच्या स्त्रोतांपासून दूर असलेल्या खुल्या भागात ज्वलनशील पदार्थ साठवा. घट्ट-फिटिंग झाकण असलेल्या धातूच्या कंटेनरमध्ये ज्वलनशील घरगुती रसायने लावण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या वस्तू ठेवा.

काय करावे आणि काय करू नये?

• स्पेस हीटर्ससारख्या गरम होणाऱ्या कोणत्याही वस्तूपासून आग लागतील अशा वस्तू किमान तीन फूट दूर ठेवा.
• निवासी आगीच्या मृत्यूचे प्रमुख कारण धूम्रपान सामग्री आहे. त्यामुळे जर तुम्ही धूम्रपान करत असाल तर खबरदारी घ्या. खोल, मजबूत ऍश-ट्रे वापरा आणि विल्हेवाट लावण्यापूर्वी सिगारेट आणि थोटके पाण्यात बुडवा.
• झोपेत असताना किंवा औषधोपचार करताना किंवा घरातील कोणी ऑक्सिजन वापरत असल्यास, अंथरुणावर कधीही धूम्रपान करू नका.
• आग, माचीस आणि लाइटरच्या धोक्यांबद्दल मुलांशी नियमितपणे बोला आणि अशा वस्तू त्यांच्या आवाक्याबाहेर ठेवा.
• खोली सोडताना किंवा झोपायला जाता तेव्हा पोर्टेबल हीटर्स बंद करा.
• वीज गेल्यावर शक्यतो फ्लॅशलाइट वापरा, मेणबत्त्या नाही. मेणबत्ती वापरत असल्यास जळत असलेली मेणबत्ती एका मिनिटासाठीही दुर्लक्षित ठेवू नका.
• मुलांना स्मोक अलार्म कसा वाजतो आणि ते ऐकल्यावर काय करावे हे शिकवा.
• तुमच्या घरातील प्रत्येक खोलीतून बाहेर पडण्याचे मार्ग घरातील सर्व सदस्यांना माहीत आहेत याची खात्री करा.

स्वयंपाकघरातील आगीपासून बचाव

• अन्न तळताना, ग्रिलिंग करताना, भाजताना, शिजवताना, बेक करताना किंवा उकळताना घरातच रहा.
• पाळीव प्राण्यांना स्वयंपाक पृष्ठभाग आणि काउंटरटॉपपासून दूर ठेवा.
• स्टोव्हची जागा स्वच्छ ठेवा आणि आग लागणाऱ्या गोष्टींपासून दूर ठेवा, जसे की भांडे, टॉवेल, पडदे, पिशव्या आणि इतर उपकरणे.
• जर तुम्ही स्वयंपाक करत असाल आणि पॅनमध्ये आग लागली असेल, तर बर्निंग पॅनवर झाकण सरकवा आणि बर्नर बंद करा. पॅन पूर्णपणे थंड होईपर्यंत झाकण ठेवा. पॅन हलवल्याने गंभीर दुखापत होऊ शकते किंवा आग पसरू शकते.
• ग्रीसच्या आगीवर कधीही पाणी ओतू नका.

आग लागल्यास :

• बाहेर पडण्याचे लक्षात ठेवा, बाहेर राहा आणि आपत्कालीन फोन नंबरवर कॉल करा.
• आग लागल्याचे इतरांना ओरडून सांगा आणि सतर्क करा.
• तुम्ही लिफ्ट असलेल्या इमारतीत राहत असल्यास, लिफ्टचा वापर करू नका, पायऱ्या वापरा. तुमच्या सर्व गोष्टी जिथे आहेत तिथे सोडा आणि स्वतःला वाचवा.
• बंद दरवाजे किंवा हँडल उबदार असल्यास किंवा धुरामुळे तुमचा प्राथमिक सुटण्याचा मार्ग अवरोधित होत असल्यास, दुसरा मार्ग वापरा. स्पर्शास उबदार असलेले दरवाजे कधीही उघडू नका.
• धूर, उष्णता किंवा ज्वाला तुमचे बाहेर पडण्याचे मार्ग अडवत असल्यास, दारे बंद करून खोलीत रहा. दरवाजाखाली एक ओला टॉवेल ठेवा आणि अग्निशमन विभागाला कॉल करा. खिडकी उघडा आणि मदतीसाठी सिग्नल देण्यासाठी चमकदार रंगाचे कापड किंवा फ्लॅशलाइट हलवा.

जर तुमच्या कपड्यांना आग लागली तर:

1. तुम्ही जे करत आहात ते थांबवा.
2. जमिनीवर पडा आणि शक्य असल्यास आपला चेहरा झाका.
3. जोपर्यंत आग विझत नाही तोपर्यंत जमिनीवर गोल किंवा पुढे-मागे फिरत राहा.
4. धावल्यामुळे आग जलदगतीने पसरू शकते, त्यामुळे पळत सुटू नका.