मोठी बातमी! स्पेस स्टेशनवर धुर दिसल्याने खळबळ, अंतराळ स्टेशन आणि पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांची वाढली चिंता

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्टेशनवर (International Space Station) धुराचा अलार्म वाजल्याने अंतराळ स्टेशन आणि पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांची चिंता वाढली आहे. ही घटना गुरुवारी घडली. जेव्हा स्पेस स्टेशनच्या रशियन मॉड्यूलमध्ये प्लास्टिक जळल्यासारखा वास आला. तेथे उपस्थित असलेल्या काही अंतराळवीरांना हा वास आला. यानंतर संपूर्ण अंतराळ स्थानकावर अलर्ट जारी करण्यात आला. काही दिवसांपूर्वी रशियन मॉड्यूलमध्येच क्रॅक आल्याची बातमी आली होती. आता हा प्रश्न उद्भवतो आहे की रशियन मॉड्यूल कालबाह्य झाले आहे का? की आता रशियाने स्पेस स्टेशनच्या संरक्षणासाठी ते बदलून नवीन मॉड्यूल लावले पाहिजे का?.

गुरुवारी रशियन मॉड्यूल झ्वेझ्डामध्ये (Zvezda) प्लास्टिक जळल्यासारखा वास आला. या मॉड्यूलमध्ये अंतराळवीरांचे राहण्याचे ठिकाण आहे. स्पेस स्टेशन आणि त्याचे भाग खूप जुने आहेत. त्याची हार्डवेअर आणि टेक्निकल सिस्टीम देखील जुन्या पद्धतीची आहे, ज्यामुळे अशा समस्या आता येऊ लागल्या आहेत. यामध्ये एअर लीक, इंजिनमध्ये आग (मिसफायर) दिसणे किंवा क्रॅक दिसणे अशा समस्या समाविष्ट आहेत.

रशियन स्पेस एजन्सी रॉसकॉसमॉसने (Roscosmos) सांगितले की, तपास करण्यात आला असून ज्या ठिकाणाहून धूर निघतो तो निश्चित करण्यात आला आहे. स्टेशनची बॅटरी रिचार्ज होत असताना धूर बाहेर पडला. आता स्पेस स्टेशनचे क्रू त्यांच्या नियमित जीवनाचा आनंद घेत आहेत. ज्या ठिकाणी धूर बाहेर पडला तो स्पेस स्टेशनच्या अमेरिकन सेगमेंटचा रशियन विभाग आहे. नासाने धुर निघण्याचे कारण दूर केल्याची पुष्टी केली आहे.

रशियन अधिकारी व्लादिमीर सोलोव्योव्ह यांनी 1 सप्टेंबर 2021 रोजी प्रसारमाध्यमांना सांगितले की स्पेस स्टेशन एखाद्या दिवशी भयानक अपघातातून जाऊ शकते. ते खूपच जुने झाले आहे. त्याची यंत्र जुन्या काळातली आहेत. हार्डवेअर खराब होत आहे. रशियन विभागाचा 80 टक्के भाग कालबाह्यता तारीख ओलांडून गेला आहे. याआधीही रशियाच्या अंतराळवीरांना जार्या कार्गो सेक्शनमध्ये भेगा दिसल्या होत्या.

इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशन 1998 मध्ये रशिया, अमेरिका, कॅनडा, जपान आणि काही युरोपियन देशांनी बनवले होते. त्याचे वय 15 वर्षे निश्चित करण्यात आले. पण ते अजूनही कार्यरत आहे. रशियन स्पेस एजन्सीने सांगितले की हे स्पेस स्टेशन 2030 पर्यंत टिकणार नाही. अवकाशातील मानवी दुर्लक्षाची ही सर्वात मोठी शोकांतिका ठरू शकते.

जुलैमध्ये नौका मॉड्यूलचे जेट इंजिन कोणत्याही सूचना न देता आपोआप चालू झाले होते. ज्यामुळे स्पेस स्टेशनचा समतोल बिघडला होता. या वर्षी एप्रिलमध्ये रशियाने घोषणा केली की ते 2030 पर्यंत स्वतःचे स्पेस स्टेशन तयार करेल. दुसरीकडे, चीन स्वतःचे स्पेस स्टेशन बनवण्याच्या तयारीत आहे. सध्या आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्टेशनमध्ये दोन रशियाचे, तीन अमेरिकेचे आणि एक फ्रान्स आणि एक जपानचे असे सात अंतराळवीर आहेत.

अवकाश स्थानकात सतत येणाऱ्या दोषांमुळे आणि समस्यांमुळे, असे दिसते की त्याचे वय संपले आहे. आता जगातील देशांनी मिळून एक नवीन स्पेस स्टेशन बांधण्याची गरज आहे. जर असे झाले नाही तर सर्व देश स्वतःची स्पेस स्टेशन तयार करतील. परंतु आंतरराष्ट्रीय अवकाश स्थानक तुटून पृथ्वीच्या दिशेने पडेल, ज्यामुळे कोणत्याही देशात प्रचंड विनाश होऊ शकतो.