ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च बर्फाळ शिखरावर पहिल्यांदाच पडला पाऊस, शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली ‘ही’ भीती

ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च बर्फाळ शिखरावर इतिहासात पहिल्यांदाच मुसळधार पाऊस पडला आहे. यामुळे शास्त्रज्ञांची चिंता वाढली आहे. येथे अनपेक्षितपणे 70 दशलक्ष टन पाणी पडले, ज्यामुळे येथे बर्फाचे आच्छादन उध्वस्त झाले आहे. गेल्या आठवड्यात झालेल्या या घटनेमुळे ग्रीनलँडच्या शिखरावरील तापमान एका दशकात तिसऱ्यांदा अतिशीत बिंदू (Freezing Point) च्या पुढे गेले आहे. नॅशनल सायन्स फाउंडेशन समिट स्टेशनने ही आकडेवारी दिली आहे.

नॅशनल सायन्स फाउंडेशन समिट स्टेशनच्या मते, 10,551 फूट उंच शिखरावर इतका पाऊस यापूर्वी कधीही नोंदवला गेला नव्हता. यापूर्वी पाऊस पडला तरी शिखराच्या वर कधीही पाऊस पडलेला नव्हता. 1995, 2012 आणि 2019 मध्येही आसपासच्या भागात पाऊस पडला होता, ज्यामुळे तापमान शून्याच्या वर गेले होते. वाढत्या तापमानाचा अर्थ ग्रीनलँडच्या बर्फाचे तुकडे होणे, विघटन होणे आणि बर्फ वितळणे आहे.

यूएस नॅशनल स्नो अँड आइस डेटा सेंटर (NSIDC) नुसार, 14 ऑगस्ट रोजी झालेल्या पावसामुळे 8.72 लाख चौरस किलोमीटर क्षेत्रात बर्फ वितळला. 15 ऑगस्टला ते कमी होऊन 7.54 लाख चौरस किलोमीटर झाले, तर 16 ऑगस्टला बर्फ वितळून 5.12 लाख चौरस किलोमीटर झाला. म्हणजेच या तीन दिवसात एकूण 2.13 कोटी चौरस किलोमीटर क्षेत्रामध्ये पसरलेला बर्फ वितळला आहे. तीन दिवसात जेवढे पाणी येथे पडले आहे, तेवढे 186 दशलक्ष चौरस किलोमीटर क्षेत्रावर पसरलेले बर्फ 1981 ते 2010 दरम्यान वितळले होते.

NSIDC चे संशोधक टेड स्कॅम्बोस म्हणाले की, 10,551 फूट उंचीच्या या शिखरावर इतिहासात इतका पाऊस कधीच पडला नव्हता. या पावसामुळे जितका बर्फ एका दिवसात वितळला, तितका बर्फ सहसा ग्रीनलँडमध्ये एका आठवड्यात किंवा वर्षात एखाद्या वेळी वितळतो. पावसात हिमनद्या आणि बर्फाळ ठिकाणांचा बर्फ वितळतो, ही एक सामान्य नैसर्गिक प्रक्रिया आहे, परंतु वातावरणातील बदलांमुळे ग्रीनलँड खूप वेगाने वितळत आहे. मागील पावसानंतर खूप जास्त बर्फ वितळला, जे आश्चर्यकारक होते.

टेड स्कॅम्बोस म्हणाले की, गेल्या एक -दोन दशकांत हवामानाचा पॅटर्न इतका बदलला आहे की तापमान, पाऊस यासारख्या घटकांचा अचूक अंदाज लावणे कठीण झाले आहे. आपण हवामान आणि पर्यावरण या दोन्हींचा तापमानवाढीचा उंबरठा ओलांडलेला आहे. आपण सातत्याने वायूप्रदूषण इतके वाढवत आहोत की बर्फाळ प्रदेशांना धोका निर्माण झाला आहे.

2021 मध्ये अंटार्क्टिकाच्या बर्फाची चादरही धोक्यात आली आहे. ग्रीनलँड आणि अंटार्क्टिकाच्या बर्फाच्या चादरीमुळे जगातील 99 टक्के गोडे पाणी बनते. म्हणजेच, येथे इतके स्वच्छ पाणी आहे की संपूर्ण जगाच्या 99 टक्के लोकांना पाणी पुरवले जाऊ शकते. या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये शास्त्रज्ञांनी इशारा दिला की ग्रीनलँडचे बर्फाचे आवरण वेगाने वितळत आहे. याचे कारण जागतिक पातळीवर वाढणारे तापमान आहे.

जुलैमध्ये ग्रीनलँडमधील बर्फ खूप जास्त वितळला. दररोज सुमारे 937 दशलक्ष टन बर्फ वितळला. हे उन्हाळ्याच्या हंगामातील प्रमाण सामान्यपेक्षा दुप्पट जास्त होते. वितळण्याचा हा दर सुमारे आठवडाभर राहिला. जर ग्रीनलँडमधील सर्व बर्फ वितळले तर पृथ्वीवरील सर्व समुद्रांचे पाणी 20 फूट वाढेल. म्हणजेच कितीतरी बेटे आणि देश पाण्याखाली बुडतील.

शास्त्रज्ञांनी सांगितले की ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च शिखरावर पावसाचे कारण अँटीसायक्लोन आहे. हे एक असे दबाव क्षेत्र आहे ज्यामध्ये हवा खाली दाबण्यास सुरुवात होते, ज्यामुळे ती गरम होते. यामुळे पाऊस पडतो. अँटीसाइक्लोनमुळे कोणत्याही एका भागात गरम हवामान बरेच दिवस टिकू शकते. यामुळे उष्णतेची लाटही वाहायला सुरुवात होते.

अलीकडेच, संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान बदलावरील आंतरसरकारी पॅनेल (IPCC) ने एक अहवाल प्रसिद्ध केला आहे की पुढील 20 वर्षांमध्ये पृथ्वीचे सरासरी तापमान 1.5 डिग्री सेल्सियसने वाढेल. हे फक्त मानवांद्वारे पसरवल्या जाणाऱ्या प्रदूषणामुळे जे हवामान बदल होत आहेत, त्यामुळे होणार आहे. या अहवालात संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस म्हणाले की, हे मानवतेसाठी धोक्याचे चिन्ह आहे. आपल्याला प्रदूषण आणि वाढते तापमान कमी करायचे आहे. अन्यथा, संपूर्ण जगात अशा विविध नैसर्गिक घटना घडतील, ज्याचा अंदाज लावणेही कठीण होईल. त्या नैसर्गिक अपघाताचे रूप देखील घेऊ शकतात.