वयोमानानुसार कोरोनाव्हायरसचा होतोय वेगवेगळा परिणाम, नव्या अभ्यासात झाला ‘हा’ खुलासा

न्यूयॉर्क : वयोमानानुसार कोरोनाव्हायरसची तीव्रता बदलते. एका नवीन अभ्यासात असे समोर आले आहे की तरुण लोक, विशेषत: लहान मुलांमध्ये कोरोनाची कमी गंभीर लक्षणे आढळतात. वृद्धांना कोरोनाच्या गंभीर संसर्गाला सामोरे जावे लागते. मात्र, यामागील खरे कारण आणि फरक शोधण्यात शास्त्रज्ञांना समस्या येत आहेत. तथापि, कोणत्या एंजाइममुळे वृद्ध व्यक्तींना कोरोनाच्या गंभीर लक्षणांचा सामना करावा लागतो, हे शोधण्यात शास्त्रज्ञांना यश आले आहे.

जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या अहवालानुसार, एंजियोटेन्सिन-कन्व्हर्टिंग एंजाइम 2 (ACE2) चे प्रोटीन आणि mRNA एकत्रितपणे सिव्हिअर एक्यूट रेस्पिरेटरी सिंड्रोम कोरोनाव्हायरस 2 (SARS-CoV-2) ला रिसिव्ह करतात. ते वाढत्या वयाबरोबर वाढतात. ACE2 मानवांमध्ये उच्च प्रमाणात विषमता दर्शवते. यानंतर, कोरोना संक्रमित पेशींमध्ये एंडोप्लाज्मिक रेटिकुलमचा स्ट्रेस जाणवतो, ज्यामुळे रोग प्रतिकारशक्ती कमकुवत होऊ लागते आणि कोरोना आपला संसर्ग पसरवू लागतो.

तरुणांच्या फुफ्फुसांमध्ये उपस्थित असलेल्या उपकला पेशी (Epithelial Cells) अशी प्रक्रिया घडण्यापासून रोखतात. ज्यामुळे कोरोना विषाणूचे गंभीर संक्रमण तरुणांमध्ये, विशेषत: लहान मुलांमध्ये कमी दिसून येते.

जगभरात कोरोना विषाणूचा सर्वात कमी परिणाम मुलांवर दिसून आला आहे. मात्र, नवजात बालकांना आयसीयूमध्ये दीर्घकाळ ठेवण्याची गरज निर्माण झाली. पण मोठ्या मुलांना इतका त्रास झाला नाही. प्रौढ लोकांच्या शरीरातील रोग प्रतिकारशक्ती वाढण्याऐवजी कमी कशी होत आहे याबद्दल शास्त्रज्ञांना आश्चर्य वाटत आहे. एसीई 2 प्रथिने आणि एमआरएनए मुलांमध्ये कोविड संसर्ग रोखण्यात कसे यशस्वी होतात, तर वृद्धांमध्ये मात्र तेच याला गंभीर बनविण्याच्या प्रक्रियेत गुंतलेले असतात.

शास्त्रज्ञांनी सांगितले की वृद्धांमध्ये कोरोना संसर्गातून बरे झाल्यानंतरही, बरीच लक्षणे दीर्घकाळ किंवा आयुष्यभरासाठी दिसू शकतात. कारण ACE2 फुफ्फुसाच्या ऊतींच्या बाह्य स्तरावर जमा होतो. शास्त्रज्ञांनी हेदेखील जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला की शरीरातील कोणत्या प्रकारच्या पेशी कोरोना विषाणूने अधिक संक्रमित होतात. ACE2 वेगवेगळ्या पेशींवर, वेगवेगळ्या तीव्रतेसह कोरोना संक्रमण सादर करतो. त्यामुळे ज्या अवयवाची पेशी अधिक गंभीर दिसते, त्या अवयवाशी संबंधित रोग वाढतात. शरीरात विषाणूचा प्रवेश हा कोविड -19 च्या रोगजननाचा म्हणजेच रोग पसरवण्याच्या प्रक्रियेचा केवळ प्रारंभिक भाग आहे. यानंतर, शरीरात होणाऱ्या प्रक्रिया इतक्या गुंतागुंतीच्या असतात की वेगवेगळ्या पेशींवर होणाऱ्या परिणामावर संपूर्ण पुस्तक लिहिता येईल.

या संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान अनेक पेशी आत्महत्या करतात. वैज्ञानिक भाषेत याला अपोप्टोसिस (Apoptosis) म्हणतात. म्हणजेच, एखादा घुसखोर शरीरात पसरण्यापासून रोखण्यासाठी, काही पेशींनी स्वतःला मारणे आवश्यक असते. ही प्रक्रिया वृद्धांपेक्षा लहान मुलांमध्ये जास्त प्रमाणात दिसून येते. तथापि, मुलांमध्ये ही प्रक्रिया इतकी जास्त का आहे हे अद्याप शास्त्रज्ञांना शोधता आलेले नाही.

या अभ्यासात असे आढळून आले की उंदीर आणि मानवांच्या फुफ्फुसांमध्ये वाढत्या वयाबरोबर, विशिष्ट प्रकारच्या जनुक एक्सप्रेशनची आवश्यकता असते. ज्यामध्ये एपिथेलियल आणि एंडोथेलियल पेशी लक्षणीय योगदान देतात. ACE 2 रक्तवहिन्यासंबंधी होमिओस्टॅसिस म्हणजेच फुफ्फुसांची समस्थिती राखण्यास मदत करते. पण जेव्हा वय वाढू लागते तेव्हा ACE2 मध्ये फरक पडू लागतो. ज्यावरून हे स्पष्ट होते की वाढत्या वयाबरोबर कोरोनाची तीव्रता वाढण्याचा धोका आहे.

न्यूयॉर्क सिटी हेल्थ आणि सीडीसीच्या आकडेवारीनुसार, रुग्णालयात दाखल झालेले बहुतेक जण वृद्ध होते. तर लहान मुलांमध्ये कोरोनाची तीव्रता कमी दिसून आली. परंतु नवजात मुलांसाठी हे खूप धोकादायक असल्याचे सिद्ध झाले. त्यांचा मृत्यूदर मोठ्या मुलांपेक्षा जास्त होता.

त्याच वेळी, 65 आणि त्यावरील वयोगटातील लोक रुग्णालयात अधिक दाखल झाले. या वयोगटातील लोकांचा मृत्यूही जास्त प्रमाणात झाला आहे. कारण त्यांच्यामध्ये पेशींच्या आत्महत्येची प्रकरणे कमी होत होती. ACE2 या कामात मदत करत होती. म्हणजेच ते कोरोनाची तीव्रता वाढवत होते. तर मुलांमध्ये ते तितके प्रभावी नव्हते.