पुणे : आजकाल अनेकांना दिवसभर सतत थकवा आणि सुस्ती जाणवते. पुरेशी झोप घेतल्यावरही ऊर्जा कमी वाटत असल्यास, यामागे तुमच्या दैनंदिन जीवनशैलीतील काही सवयी कारणीभूत असू शकतात. धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे शरीराला आवश्यक ऊर्जा मिळत नाही. चुकीचा आहार, अनियमित झोप, कमी हालचाल आणि जास्त स्क्रीन टाइम ही दिवसभर थकवा आणि सुस्तीची मुख्य कारणं आहेत.

ऑफिस कर्मचारी, विद्यार्थी, रात्री उशिरापर्यंत काम करणारे तरुण, मोबाईल/लॅपटॉपवर जास्त वेळ घालवणारे लोक आणि गृहिणी – हे सर्व दिवसभर सतत थकवा अनुभवतात. गृहिणींमध्ये घरकाम, स्वयंपाक, मुलांची काळजी आणि इतर जबाबदाऱ्यांमुळे थकवा आणि सुस्ती अधिक जाणवते.

या छोट्या सवयी करतील मदत :

सकाळची योग्य सुरुवात

• सकाळी उठल्यानंतर लगेच एक ते दोन ग्लास पाणी पिणे आवश्यक आहे. यामुळे शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडतात आणि चयापचय सुधारतो.
• त्यानंतर 10–15 मिनिटे हलका व्यायाम, स्ट्रेचिंग किंवा थोडी चाल केल्यास शरीर आणि मेंदू सक्रिय राहतात.
• सकाळच्या सूर्यप्रकाशात 10–15 मिनिटे वेळ घालवणे देखील ऊर्जा वाढवते आणि व्हिटॅमिन D मिळण्यास मदत करते. व्हिटॅमिन D कमी असल्यास थकवा जास्त जाणवतो.

नाश्ता आणि आहाराचे महत्त्व

• सकाळचा नाश्ता वगळू नका. प्रोटीनयुक्त पदार्थ, फळे आणि संपूर्ण धान्य यांचा समावेश दिवसभर स्थिर ऊर्जा देतो. जास्त साखर किंवा जंक फूड टाळल्यास थकवा कमी होतो.
• मधल्या वेळेस प्रोटीनयुक्त हलके स्नॅक्स (बदाम, काळा हरभरा, फळं) घेणे शरीराची ऊर्जा कायम ठेवते.

कॅफीन आणि पेय पदार्थ नियंत्रित करणे
जास्त कॉफी किंवा एनर्जी ड्रिंक्समुळे थकवा वाढतो. हळूहळू पाणी जास्त पिणे आणि कॅफीन नियंत्रित करणे फायदेशीर ठरते.

पाणी, स्क्रीन टाइम आणि विश्रांती

• पुरेसे पाणी न पिल्यामुळे डिहायड्रेशन होऊन थकवा, डोकेदुखी आणि चक्कर येऊ शकते. मोबाईल, लॅपटॉप किंवा टीव्हीवर सलग काम केल्यास मेंदूवर ताण येतो.
• दर 30–40 मिनिटांनी काही मिनिटांची विश्रांती घेणे गरजेचे आहे. उभे राहा, हलके चालत जा, 10–15 सेकंद डोळे मिटा आणि पाणी प्या. यामुळे शरीर आणि डोळे दोन्ही ताजेतवाने राहतात.
• डोळे मिटणे, खोल श्वास घेणे, किंवा हलके स्ट्रेचिंग फायदेशीर.

झोप आणि मानसिक ताजेतवानेपणा
दररोज एकाच वेळी झोपणे आणि उठणे शरीराला स्थिरता देतात. सात ते आठ तासांची दर्जेदार झोप घेतल्यास शरीर पुन्हा ऊर्जा साठवते. ताणतणाव कमी करण्यासाठी ध्यान, संगीत ऐकणे किंवा शांत वेळ घालवणे फायदेशीर ठरते.

सकारात्मक मानसिक सवयी

नकारात्मक विचार कमी करण्यासाठी छोटा “gratitude break” – झोपण्याआधी दिवसभराच्या चांगल्या गोष्टींचा विचार करण्याची सवय लावा.

सर्वात महत्वाचे, दिवसभर येणारा थकवा गंभीर आजार नसून दैनंदिन सवयींचा परिणाम असू शकतो. काही सोप्या बदलांनी दिवसभर ऊर्जा वाढवता येते आणि पर्यायाने कामात अधिक एकाग्रता येते.

The post दिवसभर थकवा जाणवतो? ‘या’ छोट्या सवयी बदलून सकाळपासून रात्रीपर्यंत राहा एनर्जेटिक appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे : अनेकदा रात्री जेवल्यानंतरही थोडी भूक लागते आणि आपण सहज उपलब्ध असलेले काहीही खाऊन टाकतो. मात्र, यामुळे आपल्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. दिवसभर आहाराची योग्य काळजी घेतल्यानंतर जर रात्री चुकीचे खाल्ले गेले, तर सगळ्या प्रयत्नांवर पाणी फिरू शकते. म्हणूनच रात्रीच्या वेळी खाण्याबाबत अधिक सजग राहणे गरजेचे आहे, अन्यथा झोप आणि आरोग्य दोन्ही खराब होईल.

जर तुम्हाला रात्री झोपण्यापूर्वी वारंवार भूक लागत असेल तर तुम्ही या गोष्टी चुकूनही खाऊ नका, कारण यामुळे तुमची झोप तर खराब होतेच पण तुमच्या आरोग्यालाही हानी पोहोचते.

जंक फूड
रात्री जंक फूड खाल्ल्याने शांत झोप लागणे कठीण जाते. जंक फूडमध्ये सॅच्युरेटेड फॅट असते जे पचायला खूप वेळ लागतो. झोपण्यापूर्वी पिझ्झा खाल्ल्याने वजन तर वाढेलच शिवाय छातीत जळजळ सारखी समस्याही होऊ शकते. पास्त्यातील कार्बाहायड्रेटमुळे तुम्हाला बद्धकोष्ठाचा त्रास होऊ शकतो. असे पदार्थ खाताना चवीला चांगले लागतात पण हे पदार्थ पचनयंत्रणेला त्रासदायक ठरतात.

मसालेदार अन्न
रात्री खूप मसालेदार अन्न खाणे योग्य नाही. जास्त मसालेदार अन्न खाल्ल्याने जळजळ आणि गॅस होतो, ज्यामुळे झोप चांगली लागत नाही.

नॉनव्हेज किंवा प्रोटीनयुक्त पदार्थ
रात्री पचनक्रिया मंदावलेली असते. अशा वेळी नॉनव्हेज किंवा जड प्रोटीनयुक्त अन्न खाल्ल्यास शरीर झोपेऐवजी पचनावर लक्ष केंद्रित करतं, ज्यामुळे झोप बाधित होते.

चिप्स
रात्री भूक लागल्यास चिप्स हा सर्वोत्तम नाश्ता समजला जातो. चिप्सचे पूर्ण पॅकेट दोन मिनिटांत संपते आणि भूकही सहज भागते. पण ते जेवढे सोपे खायला दिसते तेवढेच ते पचायला अवघड ठरते. खरं तर, प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांमध्ये मोनोसोडियम ग्लुटामेट मोठ्या प्रमाणात असते, जे झोपेवर परिणाम करतं.

भाज्या
भाज्यांमध्ये भरपूर पोषकतत्व असतात यात शंका नाही, त्यामुळे झोपण्यापूर्वी भाज्या खाण्यात काहीच नुकसान नाही असा विचार तुम्ही करू शकता. पण सत्य काही वेगळेच आहे. भाज्यांमध्ये भरपूर फायबर असते, ज्यामुळे तुमची पचनक्रिया खूप मंद होते. यामुळे तुम्हाला रात्री उशिरापर्यंत झोप येत नाही.

चॉकलेट
चॉकलेट हे कॅफिनचे स्रोत आहे हे अनेकांना माहित नसते. जसे तुम्ही झोपण्यापूर्वी कॉफी घेणे टाळता त्याचप्रकारे चॉकलेट खाणे देखील टाळायला हवे. कॅफिनचा थेट परिणाम आपल्या मेंदूवर होतो. कॅफिन असलेले काहीही खाणे किंवा पिणे झोपेवर परिणाम करते. कॅफिनचा प्रभाव ते घेतल्यानंतर पाच तास टिकतो.

अल्कोहोल
अल्कोहोल झोपेसाठी खूप धोकादायक आहे. यामुळे रात्री तुमची झोप अनेक वेळा मोडते आणि दुसऱ्या दिवशी काम करण्यासाठी आवश्यक असलेली चांगली झोप तुम्हाला मिळत नाही.

आईस्क्रीम
रात्री आईस्क्रीम खाणे देखील खूप हानिकारक आहे. आईस्क्रीममध्ये फॅट आणि साखर दोन्ही मोठ्या प्रमाणात असते. झोपण्यापूर्वी आईस्क्रीम खाणे म्हणजे तुमचे वजन वाढणार हे नक्की.

फळं
फळांमधील नैसर्गिक साखरेमुळे ते पचायला वेळ लागतो. त्यामुळे रात्रीच्या वेळी फळे खाणे टाळावे. आयुर्वेदानुसार सूर्यास्तानंतर फळं खाणे टाळावे.

रात्री जेवल्यानंतरही भूक जाणवल्यास ‘हे’ पदार्थ खाऊ शकता :

• दूध
  रात्री कधीही भुक लागली तर एक ग्लास दूध पिणे केव्हाही चांगले. तुम्ही लो फॅट दूध देखील पिऊ शकता. कारण यामध्ये फॅट्स कमी असतातच शिवाय त्यात असणाऱ्या ट्रिप्टोफेनमुळे तुमच्या शरीराला अमिनो अॅसिड मिळतं. स्ट्रेस हॉर्मोन्स कमी करण्यासाठी अथवा शांत झोप लागण्यासाठी हे शरीराला गरजेचं असतं. शिवाय त्यातून शरीराला भरपूर प्रोटिन्स मिळतात आणि पचायला जड नसल्यामुळे पोट खूप भरल्यासारखं वाटत नाही.
• पॉपकॉर्न
  रात्री लागणारी भूक भागवण्यासाठी पॉपकॉर्न खा. पॉपकॉर्न हा एक हलका स्नॅक्सचा प्रकार आहे. शिवाय यामध्ये भरपूर प्रमाणात कॅलरिज आणि फायबर्स असतात. मात्र लक्षात ठेवा रात्रीच्या वेळी बटरचा वापर न करता रोस्ट केलेलेच पॉपकॉर्न खा. ज्यामुळे तुमचे पोटही भरेल आणि तुम्हाला शांत झोपही लागेल.
• सुकामेवा
  रात्रीच्या वेळी जड पदार्थ खाणे टाळून अनेक हलके पदार्थ खाण्याचे पर्याय तुम्हाला घरातच मिळू शकतात. जसं की मूठभर ड्रायफ्रूट म्हणजेच सुकामेवा खाणं. यासाठी रात्रीची भूक भागवण्यासाठी दहा बारा बदाम, थोडे शेंगदाणे, काजू, अक्रोड आणि पिस्ता मिक्स करून खा, सुकामेव्यात चांगले फॅट्स आणि प्रोटिन्स, फायबर्स असतात. पिस्त्यामध्ये मेलाटोनिनदेखील असते. पिस्ता रात्री झोपण्यापूर्वी खाण्यामुळे शांत झोप लागू शकते.

The post आरोग्य आणि झोपेसाठी घातक! रात्री झोपण्यापूर्वी चुकूनही खाऊ नका ‘हे’ पदार्थ appeared first on थोडक्यात घडामोडी.