पुणे : स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने पुणे महानगरपालिकेच्या वतीने आयोजित विशेष सत्कार समारंभात व्यसनमुक्ती अभ्यासक व सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. सोमनाथ वेणूताई निवृत्ती गिते यांचा मा. महापौर सौ. मंजुषा नागपुरे यांच्या हस्ते सन्मान करण्यात आला.

पुणे शहरातील विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या व्यक्तींच्या गौरवासाठी आयोजित या विशेष समारंभात डॉ. गिते यांच्या सामाजिक व व्यसनमुक्ती क्षेत्रातील दीर्घकालीन कार्याची दखल घेण्यात आली. गेल्या अनेक वर्षांपासून ते व्यसनमुक्ती जनजागृती, युवक प्रबोधन आणि सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून समाजात व्यसनमुक्तीचा संदेश पोहोचविण्याचे कार्य करीत आहेत.

डॉ. गिते यांनी राज्यभरातील युवक, पालक आणि नागरिकांमध्ये व्यसनाच्या दुष्परिणामांबाबत जनजागृती करण्यासाठी विविध उपक्रम राबविले आहेत. शाळा, महाविद्यालये, सामाजिक संस्था तसेच विविध सार्वजनिक उपक्रमांच्या माध्यमातून त्यांनी व्यसनमुक्तीबाबत सातत्याने प्रबोधन केले आहे. व्यसनाधीन व्यक्ती तसेच त्यांच्या कुटुंबीयांना मार्गदर्शन आणि पुनर्वसनाच्या प्रक्रियेत मदत करण्याचे कार्यही त्यांनी केले आहे.

त्यांच्या या कार्याची दखल घेत महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत ‘राष्ट्रपिता महात्मा गांधी राज्यस्तरीय व्यसनमुक्ती सेवा पुरस्कार’ देऊन त्यांचा गौरव करण्यात आला आहे. हा राज्यस्तरीय पुरस्कार मा. संजय शिरसाट यांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला होता.

सामाजिक कार्यातील योगदानाबद्दल डॉ. गिते यांना डॉक्टरेट पदवी प्राप्त झाली असून, व्यसनमुक्ती व सामाजिक जनजागृतीच्या क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याची विविध स्तरांवर दखल घेण्यात आली आहे. त्यांच्या सामाजिक कार्याशी संबंधित विविध जागतिक विक्रमांची नोंद त्यांच्या नावावर असून, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील विविध सन्मानांनीही त्यांना गौरविण्यात आले आहे.

डॉ. गिते यांच्या कार्याला विविध मान्यवर, सामाजिक संस्था आणि लोकप्रतिनिधींनीही वेळोवेळी पाठिंबा व कौतुकाची दाद दिली आहे. त्यांच्या कार्याची प्रशंसा करणारी प्रशंसापत्रे व शिफारसपत्रेही विविध स्तरांवरून प्राप्त झाली आहेत.

पुणे महानगरपालिकेच्या वतीने झालेला हा सन्मान त्यांच्या सामाजिक कार्याची महत्त्वपूर्ण दखल मानली जात असून, या सन्मानामुळे व्यसनमुक्तीच्या कार्याला आणखी व्यापक स्वरूप देण्याची प्रेरणा मिळाल्याची भावना डॉ. गिते यांनी व्यक्त केली.

“हा सन्मान केवळ माझा नसून, माझ्या या प्रवासात साथ देणाऱ्या कुटुंबीयांचा, सहकाऱ्यांचा, मित्रांचा आणि माझ्या कार्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या प्रत्येकाचा आहे. समाजातील युवकांना व्यसनापासून दूर ठेवण्यासाठी आणि व्यसनमुक्त, सुसंस्कारित व सशक्त पिढी घडविण्यासाठी यापुढेही सातत्याने कार्य करत राहू,” असे डॉ. गिते यांनी सांगितले.

स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने झालेल्या या सन्मानामुळे त्यांच्या सामाजिक कार्याला नवी ऊर्जा मिळाली असून, व्यसनमुक्त समाजाच्या निर्मितीसाठी सुरू असलेली त्यांची जनजागृतीची चळवळ अधिक व्यापक करण्याचा संकल्प त्यांनी व्यक्त केला.

The post स्वातंत्र्यदिनानिमित्त डॉ. सोमनाथ गिते यांचा महापौरांच्या हस्ते गौरव appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे, दि. ६ : “दारू पिणे आरोग्यास हानिकारक आहे” असा इशारा मद्याच्या प्रत्येक बाटलीवर छापलेला असतो. मात्र, या इशाऱ्यांचा केंद्रबिंदू मुख्यतः शारीरिक आरोग्यावर असतो. मद्यपानामुळे होणारे मानसिक परिणामही तितकेच गंभीर असून, त्याबाबत जनजागृती करणेही तितकेच आवश्यक आहे, अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्ते विल्यम साळवी यांनी राज्य उत्पादन शुल्क विभागाकडे निवेदनाद्वारे केली आहे.

साळवी यांनी दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, “महाराष्ट्रातील सर्व प्रकारच्या मद्यांच्या बाटल्यांवर ‘अत्यधिक मद्यपानामुळे नैराश्य, चिंता, स्मृतीभ्रंश होऊ शकतो’, ‘मद्यपानामुळे मानसिक संतुलन बिघडू शकते’ अशा स्वरूपाचे स्पष्ट व ठळक इशारे छापणे बंधनकारक करावे.”

या मागणीला डॉ. सोमनाथ गिते (समाजसेवक व व्यसनमुक्ती कार्यकर्ते) यांच्यासह व्यसनमुक्ती क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या अनेक सामाजिक संस्थांनीही पाठिंबा दर्शवला आहे. ‘सध्या मद्याच्या बाटल्यांवरील इशारे केवळ शारीरिक आरोग्यापुरते मर्यादित आहेत. मानसिक आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम नागरिकांना ज्ञातच नाहीत. त्यामुळे अनेक तरुण व नागरिक अज्ञानातून मानसिक आजारांनी ग्रासले जात आहेत,’ असे त्यांनी स्पष्ट केले.

तंबाखू व सिगारेटसारख्या उत्पादनांवर ‘कर्करोगाचा धोका’, ‘प्राणघातक आहे’ अशा चेतावणी असतात. त्याच धर्तीवर मद्याच्या बाटल्यांवरही स्पष्ट मानसिक चेतावणी असाव्यात, असे साळवी यांनी नमूद केले आहे.

या मागणीला आधार देणारे जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) व राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य संस्था (NIMHANS) यांचे अभ्यासही महत्त्वाचे ठरतात. विशेषतः NIMHANS च्या २०२३ च्या अहवालानुसार, भारतात मद्यपानाशी संबंधित मानसिक विकारांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली असून, नैराश्य, चिंता विकार, झोपेच्या समस्या, स्मृतीभ्रंश, आत्महत्येची प्रवृत्ती यासारख्या गंभीर परिणामांची नोंद झाली आहे.

सध्या लागू असलेल्या कायद्यांनुसार, राज्य उत्पादन शुल्क अधिनियमांतर्गत मद्याच्या पॅकेजिंगवर आरोग्यविषयक इशारे बंधनकारक असले तरी त्यामध्ये मानसिक आरोग्याचा उल्लेख नसल्याने ते अपुरे ठरतात, असे साळवी यांचे म्हणणे आहे.

कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, फ्रान्ससारख्या देशांमध्ये अल्कोहोलच्या बाटल्यांवर मानसिक चेतावणी देण्याची सक्ती आहे. त्यामुळे ग्राहकांना केवळ शारीरिकच नव्हे, तर मानसिक धोकेही माहीत होतात आणि निर्णय घेताना ते अधिक जबाबदारीने विचार करतात.

“दारूपासून केवळ यकृत, किडनी यांवरच नाही, तर मन, विचार आणि वर्तनावरही खोल परिणाम होतो. त्यामुळे मद्यपान ही केवळ व्यसनाची नव्हे, तर मानसिक आरोग्याचीही समस्या आहे,” असे मत तज्ज्ञांनीही व्यक्त केले आहे.

या पार्श्वभूमीवर साळवी यांनी राज्य सरकार, उत्पादन शुल्क विभाग आणि आरोग्य विभाग यांना आवाहन केले आहे की, दारूपासून होणाऱ्या मानसिक परिणामांची जनजागृती व्हावी यासाठी बाटल्यांवर स्पष्ट चेतावणी देणे अनिवार्य करावे. कारण व्यसनमुक्तीची सुरुवात ही माहिती आणि जागृतीपासूनच होते, असे त्यांनी नमूद केले आहे.

The post दारूमुळे मानसिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांचीही जनजागृती आवश्यक – सामाजिक कार्यकर्त्यांची मागणी appeared first on थोडक्यात घडामोडी.