आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्टेशनवर (International Space Station) धुराचा अलार्म वाजल्याने अंतराळ स्टेशन आणि पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांची चिंता वाढली आहे. ही घटना गुरुवारी घडली. जेव्हा स्पेस स्टेशनच्या रशियन मॉड्यूलमध्ये प्लास्टिक जळल्यासारखा वास आला. तेथे उपस्थित असलेल्या काही अंतराळवीरांना हा वास आला. यानंतर संपूर्ण अंतराळ स्थानकावर अलर्ट जारी करण्यात आला. काही दिवसांपूर्वी रशियन मॉड्यूलमध्येच क्रॅक आल्याची बातमी आली होती. आता हा प्रश्न उद्भवतो आहे की रशियन मॉड्यूल कालबाह्य झाले आहे का? की आता रशियाने स्पेस स्टेशनच्या संरक्षणासाठी ते बदलून नवीन मॉड्यूल लावले पाहिजे का?.

गुरुवारी रशियन मॉड्यूल झ्वेझ्डामध्ये (Zvezda) प्लास्टिक जळल्यासारखा वास आला. या मॉड्यूलमध्ये अंतराळवीरांचे राहण्याचे ठिकाण आहे. स्पेस स्टेशन आणि त्याचे भाग खूप जुने आहेत. त्याची हार्डवेअर आणि टेक्निकल सिस्टीम देखील जुन्या पद्धतीची आहे, ज्यामुळे अशा समस्या आता येऊ लागल्या आहेत. यामध्ये एअर लीक, इंजिनमध्ये आग (मिसफायर) दिसणे किंवा क्रॅक दिसणे अशा समस्या समाविष्ट आहेत.

रशियन स्पेस एजन्सी रॉसकॉसमॉसने (Roscosmos) सांगितले की, तपास करण्यात आला असून ज्या ठिकाणाहून धूर निघतो तो निश्चित करण्यात आला आहे. स्टेशनची बॅटरी रिचार्ज होत असताना धूर बाहेर पडला. आता स्पेस स्टेशनचे क्रू त्यांच्या नियमित जीवनाचा आनंद घेत आहेत. ज्या ठिकाणी धूर बाहेर पडला तो स्पेस स्टेशनच्या अमेरिकन सेगमेंटचा रशियन विभाग आहे. नासाने धुर निघण्याचे कारण दूर केल्याची पुष्टी केली आहे.

रशियन अधिकारी व्लादिमीर सोलोव्योव्ह यांनी 1 सप्टेंबर 2021 रोजी प्रसारमाध्यमांना सांगितले की स्पेस स्टेशन एखाद्या दिवशी भयानक अपघातातून जाऊ शकते. ते खूपच जुने झाले आहे. त्याची यंत्र जुन्या काळातली आहेत. हार्डवेअर खराब होत आहे. रशियन विभागाचा 80 टक्के भाग कालबाह्यता तारीख ओलांडून गेला आहे. याआधीही रशियाच्या अंतराळवीरांना जार्या कार्गो सेक्शनमध्ये भेगा दिसल्या होत्या.

इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशन 1998 मध्ये रशिया, अमेरिका, कॅनडा, जपान आणि काही युरोपियन देशांनी बनवले होते. त्याचे वय 15 वर्षे निश्चित करण्यात आले. पण ते अजूनही कार्यरत आहे. रशियन स्पेस एजन्सीने सांगितले की हे स्पेस स्टेशन 2030 पर्यंत टिकणार नाही. अवकाशातील मानवी दुर्लक्षाची ही सर्वात मोठी शोकांतिका ठरू शकते.

जुलैमध्ये नौका मॉड्यूलचे जेट इंजिन कोणत्याही सूचना न देता आपोआप चालू झाले होते. ज्यामुळे स्पेस स्टेशनचा समतोल बिघडला होता. या वर्षी एप्रिलमध्ये रशियाने घोषणा केली की ते 2030 पर्यंत स्वतःचे स्पेस स्टेशन तयार करेल. दुसरीकडे, चीन स्वतःचे स्पेस स्टेशन बनवण्याच्या तयारीत आहे. सध्या आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्टेशनमध्ये दोन रशियाचे, तीन अमेरिकेचे आणि एक फ्रान्स आणि एक जपानचे असे सात अंतराळवीर आहेत.

अवकाश स्थानकात सतत येणाऱ्या दोषांमुळे आणि समस्यांमुळे, असे दिसते की त्याचे वय संपले आहे. आता जगातील देशांनी मिळून एक नवीन स्पेस स्टेशन बांधण्याची गरज आहे. जर असे झाले नाही तर सर्व देश स्वतःची स्पेस स्टेशन तयार करतील. परंतु आंतरराष्ट्रीय अवकाश स्थानक तुटून पृथ्वीच्या दिशेने पडेल, ज्यामुळे कोणत्याही देशात प्रचंड विनाश होऊ शकतो.

The post मोठी बातमी! स्पेस स्टेशनवर धुर दिसल्याने खळबळ, अंतराळ स्टेशन आणि पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांची वाढली चिंता appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च बर्फाळ शिखरावर इतिहासात पहिल्यांदाच मुसळधार पाऊस पडला आहे. यामुळे शास्त्रज्ञांची चिंता वाढली आहे. येथे अनपेक्षितपणे 70 दशलक्ष टन पाणी पडले, ज्यामुळे येथे बर्फाचे आच्छादन उध्वस्त झाले आहे. गेल्या आठवड्यात झालेल्या या घटनेमुळे ग्रीनलँडच्या शिखरावरील तापमान एका दशकात तिसऱ्यांदा अतिशीत बिंदू (Freezing Point) च्या पुढे गेले आहे. नॅशनल सायन्स फाउंडेशन समिट स्टेशनने ही आकडेवारी दिली आहे.

नॅशनल सायन्स फाउंडेशन समिट स्टेशनच्या मते, 10,551 फूट उंच शिखरावर इतका पाऊस यापूर्वी कधीही नोंदवला गेला नव्हता. यापूर्वी पाऊस पडला तरी शिखराच्या वर कधीही पाऊस पडलेला नव्हता. 1995, 2012 आणि 2019 मध्येही आसपासच्या भागात पाऊस पडला होता, ज्यामुळे तापमान शून्याच्या वर गेले होते. वाढत्या तापमानाचा अर्थ ग्रीनलँडच्या बर्फाचे तुकडे होणे, विघटन होणे आणि बर्फ वितळणे आहे.

यूएस नॅशनल स्नो अँड आइस डेटा सेंटर (NSIDC) नुसार, 14 ऑगस्ट रोजी झालेल्या पावसामुळे 8.72 लाख चौरस किलोमीटर क्षेत्रात बर्फ वितळला. 15 ऑगस्टला ते कमी होऊन 7.54 लाख चौरस किलोमीटर झाले, तर 16 ऑगस्टला बर्फ वितळून 5.12 लाख चौरस किलोमीटर झाला. म्हणजेच या तीन दिवसात एकूण 2.13 कोटी चौरस किलोमीटर क्षेत्रामध्ये पसरलेला बर्फ वितळला आहे. तीन दिवसात जेवढे पाणी येथे पडले आहे, तेवढे 186 दशलक्ष चौरस किलोमीटर क्षेत्रावर पसरलेले बर्फ 1981 ते 2010 दरम्यान वितळले होते.

NSIDC चे संशोधक टेड स्कॅम्बोस म्हणाले की, 10,551 फूट उंचीच्या या शिखरावर इतिहासात इतका पाऊस कधीच पडला नव्हता. या पावसामुळे जितका बर्फ एका दिवसात वितळला, तितका बर्फ सहसा ग्रीनलँडमध्ये एका आठवड्यात किंवा वर्षात एखाद्या वेळी वितळतो. पावसात हिमनद्या आणि बर्फाळ ठिकाणांचा बर्फ वितळतो, ही एक सामान्य नैसर्गिक प्रक्रिया आहे, परंतु वातावरणातील बदलांमुळे ग्रीनलँड खूप वेगाने वितळत आहे. मागील पावसानंतर खूप जास्त बर्फ वितळला, जे आश्चर्यकारक होते.

Global sea levels would rise by about 20 feet (6 m) if all of Greenland’s ice melted, according to an NSIDC estimate. https://t.co/neuSaBAnzQ

— Live Science (@LiveScience) August 22, 2021

टेड स्कॅम्बोस म्हणाले की, गेल्या एक -दोन दशकांत हवामानाचा पॅटर्न इतका बदलला आहे की तापमान, पाऊस यासारख्या घटकांचा अचूक अंदाज लावणे कठीण झाले आहे. आपण हवामान आणि पर्यावरण या दोन्हींचा तापमानवाढीचा उंबरठा ओलांडलेला आहे. आपण सातत्याने वायूप्रदूषण इतके वाढवत आहोत की बर्फाळ प्रदेशांना धोका निर्माण झाला आहे.

2021 मध्ये अंटार्क्टिकाच्या बर्फाची चादरही धोक्यात आली आहे. ग्रीनलँड आणि अंटार्क्टिकाच्या बर्फाच्या चादरीमुळे जगातील 99 टक्के गोडे पाणी बनते. म्हणजेच, येथे इतके स्वच्छ पाणी आहे की संपूर्ण जगाच्या 99 टक्के लोकांना पाणी पुरवले जाऊ शकते. या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये शास्त्रज्ञांनी इशारा दिला की ग्रीनलँडचे बर्फाचे आवरण वेगाने वितळत आहे. याचे कारण जागतिक पातळीवर वाढणारे तापमान आहे.

जुलैमध्ये ग्रीनलँडमधील बर्फ खूप जास्त वितळला. दररोज सुमारे 937 दशलक्ष टन बर्फ वितळला. हे उन्हाळ्याच्या हंगामातील प्रमाण सामान्यपेक्षा दुप्पट जास्त होते. वितळण्याचा हा दर सुमारे आठवडाभर राहिला. जर ग्रीनलँडमधील सर्व बर्फ वितळले तर पृथ्वीवरील सर्व समुद्रांचे पाणी 20 फूट वाढेल. म्हणजेच कितीतरी बेटे आणि देश पाण्याखाली बुडतील.

शास्त्रज्ञांनी सांगितले की ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च शिखरावर पावसाचे कारण अँटीसायक्लोन आहे. हे एक असे दबाव क्षेत्र आहे ज्यामध्ये हवा खाली दाबण्यास सुरुवात होते, ज्यामुळे ती गरम होते. यामुळे पाऊस पडतो. अँटीसाइक्लोनमुळे कोणत्याही एका भागात गरम हवामान बरेच दिवस टिकू शकते. यामुळे उष्णतेची लाटही वाहायला सुरुवात होते.

अलीकडेच, संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान बदलावरील आंतरसरकारी पॅनेल (IPCC) ने एक अहवाल प्रसिद्ध केला आहे की पुढील 20 वर्षांमध्ये पृथ्वीचे सरासरी तापमान 1.5 डिग्री सेल्सियसने वाढेल. हे फक्त मानवांद्वारे पसरवल्या जाणाऱ्या प्रदूषणामुळे जे हवामान बदल होत आहेत, त्यामुळे होणार आहे. या अहवालात संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस म्हणाले की, हे मानवतेसाठी धोक्याचे चिन्ह आहे. आपल्याला प्रदूषण आणि वाढते तापमान कमी करायचे आहे. अन्यथा, संपूर्ण जगात अशा विविध नैसर्गिक घटना घडतील, ज्याचा अंदाज लावणेही कठीण होईल. त्या नैसर्गिक अपघाताचे रूप देखील घेऊ शकतात.

The post ग्रीनलँडच्या सर्वोच्च बर्फाळ शिखरावर पहिल्यांदाच पडला पाऊस, शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली ‘ही’ भीती appeared first on थोडक्यात घडामोडी.