पुणे : शहरातील हवेची गुणवत्ता मागील काही दिवसांत झपाट्याने खालावली असून एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) ‘खराब’ श्रेणीत पोहोचल्याने आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता वाढली आहे. सकाळी व संध्याकाळी शहरावर धुक्यासारखा धूर पसरत असून श्वसनाचे त्रास वाढल्याची तक्रार अनेक नागरिकांकडून होत आहे.

तज्ञांच्या मते प्रदूषण वाढण्याची कारणे

• वाहतूक कोंडी आणि वाहनांचा वाढता उत्सर्जन
• बांधकाम प्रकल्पांमधून होणारी धूळ
• तापमानात झालेली घट व हवेची स्थिरता
• कचरा जाळण्याच्या घटना

ही कारणे मिळून हवेत प्रदूषकांचे प्रमाण वाढवत आहेत.

सर्वाधिक प्रभावित भाग
कात्रज, नगर रोड, हडपसर, वारजे, शिवाजीनगर या भागांत AQI सर्वाधिक वाढलेला आढळला. सकाळच्या व्यस्त वेळेत वाहनांची गर्दी आणि धूळकणांचे प्रमाण जास्त प्रमाणात नोंदले जात आहे.

आरोग्यावर परिणाम
आरोग्यतज्ञांनी इशारा दिला आहे की खराब हवेच्या गुणवत्तेमुळे खालील समस्या वाढू शकतात—

• खोकला, घशात खवखव
• डोळ्यांत जळजळ
• दम्याच्या रुग्णांना त्रास वाढणे
• हृदयविकारांच्या रुग्णांना धोका

नागरिकांनी घ्याव्यात ‘या’ आवश्यक काळजी

• सकाळी धावणे, चालणे, सायकलिंग यांसारख्या बाहेरील शारीरिक क्रिया टाळाव्यात
• मास्कचा (N95) वापर करावा
• भरपूर पाणी पिणे, घरी हवा शुद्ध करणारे उपकरण (Air Purifier) वापरणे
• लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसन व हृदयाचे आजार असलेल्यांनी बाहेर जाणे कमीत कमी करावे
• वाहनांचा कमीत कमी वापर, सार्वजनिक वाहतूकीस प्राधान्य द्यावे

महापालिकेची कारवाई
शहरातील प्रदूषण नियंत्रणासाठी PMC व पर्यावरण विभागाने बांधकामस्थळांवर पाण्याचे फवारणी, रोड स्वीपिंग मशीन आणि कचरा जाळण्यावर नियंत्रणासाठी संयुक्त मोहीम सुरू करण्याचे संकेत दिले आहेत.

पुणेकरांनी आपले आरोग्य जपण्यासाठी पुढील काही दिवस विशेष काळजी घेणे अत्यावश्यक आहे. हवा सुधारणेपर्यंत शक्य तितका घराबाहेरील संपर्क कमी ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

The post पुणेकरांनो घ्या विशेष काळजी! हवेची गुणवत्ता झपाट्याने खालावल्याने आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

मुंबई : महाराष्ट्र राज्य वीज निर्मिती कंपनी (महानिर्मिती) आणि सतलज जलविद्युत निगम लिमिटेड यांची संयुक्त उद्यम कंपनी स्थापन करण्यास मंत्रिमंडळ बैठकीत मान्यता देण्यात आली. बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस होते.

केंद्र सरकारने सन २०७० पर्यंत कार्बन उत्सर्जन शून्यापर्यंत आणण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. यासाठी राज्य शासनाने २०३० पर्यंत ५० टक्के तर २०४७ पर्यंत ७५ टक्के ऊर्जा निर्मिती नवीकरणीय ऊर्जा स्त्रोताच्या माध्यमातून निर्मिती करण्याचे उद्दिष्टे निश्चित केले आहे. महाराष्ट्र राज्य वीज निर्मिती कंपनी सध्या ४२८ मेगावॅट वीज निर्मिती करते. यामध्ये वाढ करण्यासाठी महानिर्मिती कंपनी अपांरपरिक ऊर्जा क्षेत्रामध्ये प्रगती करीत आहे. नवीकरणीय ऊर्जा निर्मिती प्रकल्प विकसित करण्यासाठी महानिर्मिती कंपनी आणि सतलज जलविद्युत निगम लिमिटेड यांच्या दरम्यान यापूर्वीच (दि.१४ जून, २०२३) सामंजस्य करार करण्यात आला आहे. या करारानुसार राज्यात उदंचन जलविद्युत प्रकल्प हरित हायड्रोजनसह सौर पवन सहस्थित, तरंगते सौर प्रकल्प अशा विविध नवीकरणीय ऊर्जा प्रकल्पांचा विकास करण्याचा या करारात समावेश आहे. या सर्व प्रकल्पांची ५ हजार मेगावॅट क्षमता आहे. यासाठी संयुक्त उद्यम कंपनी स्थापन करण्यास आज मान्यता देण्यात आली. या कंपनीत सतलज विद्युत निगम लिमिटेडचे ५१ टक्के आणि महानिर्मिती कंपनीचे ४९ टक्के, असे भागभांडवल असणार आहे.

या संयुक्त कंपनीद्वारे पहिल्या टप्प्यात घाटघर टप्पा- २, उदंचन जलविद्युत प्रकल्प (१२५ मेगावॅट), इराई तरंगता सौरऊर्जा प्रकल्प (१०५ मेगावॅट), निम्नवर्धा तरंगता सौरऊर्जा प्रकल्प (५०५ मेगावॅट) असे एकूण ७३५ मेगावॅट क्षमतेचे प्रकल्प विकसित करण्यात येतील. या संयुक्त उपक्रमासाठी कर्ज आणि भांडवलाचे प्रमाण ७०:३० किंवा ८०:२० असेल. या प्रकल्पांसाठी भागभांडवलाची पूर्तता महानिर्मितीद्वारे करण्यात येईल.

या संयुक्त कंपनीच्या संचालकांची संख्या सहापेक्षा कमी आणि दहापेक्षा अधिक नसेल. संचालकांच्या संख्येत सध्याच्या कायद्यातील तरतुदीनुसार वाढ करता येईल. दोन्ही पक्षांनी नामनिर्देशित केलेल्या संचालकांची संख्या नेहमी समान राहील. संयुक्त कंपनीच्या स्थापनेच्या दिनांकापासून सुरुवातीच्या तीन वर्षांसाठी अध्यक्षांची नियुक्तीचा अधिकार सतलज जलविद्युत निगम लिमिटेड यांना असेल. कंपनीचे दैनंदिन कामकाज करण्यासाठी एक मुख्य कार्यकारी अधिकारी, मुख्य वित्तीय अधिकारी आणि मुख्य संचालन अधिकारी नियुक्त केले जातील. सतलज जलविद्युत निगम लिमिटेडकडून मुख्य कार्यकारी अधिकारी तर महानिर्मिती कंपनीकडून मुख्य वित्तीय अधिकारी नियुक्त केले जातील. मुख्य संचालन अधिकारी यांची नियुक्ती महानिर्मिती आणि सतलज जलविद्युत निगम लिमिटेड यांच्याकडून आळीपाळीने केली जाईल.

The post महानिर्मिती-सतलज जलविद्युत निगमची संयुक्त कंपनी; राज्यात ५००० मेगावॅट क्षमतेचे नवीकरणीय ऊर्जा प्रकल्प appeared first on थोडक्यात घडामोडी.

पुणे : भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्थेचे (IITM) संचालक डॉ. आर. कृष्णन यांनी सोमवारी आयोजित केलेल्या कार्यशाळेत मुसळधार पावसाच्या घटनांमध्ये झालेल्या वाढीवर आणि शहरीकरणामुळे होणाऱ्या हवामानातील बदलांवर महत्त्वपूर्ण भाष्य केले. ते म्हणाले, “अलिकडच्या काही वर्षांत मुसळधार पावसाच्या घटनांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. अल्पावधीतच मुसळधार पाऊस पडतो, ज्यामुळे पूर येणे आणि भूस्खलन होते, असे निदर्शनास आले आहे. जागतिक तापमानवाढीचा या घटनांशी संबंध आहे आणि त्यामुळे दीर्घकालीन हवामान अंदाज तयार करताना हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन हा महत्त्वाचा घटक ठरतो.”

कृष्णन यांनी यावर पुढे स्पष्ट केले की, हवामान बदलाचा विचार न करता दीर्घकालीन हवामान अंदाज देणे खूप कठीण असते. मात्र, कमी कालावधीत होणाऱ्या मुसळधार पावसाच्या घटनांचा अचूक अंदाज लावणे हे आता शक्य होऊ लागले आहे. आयएमडी या दिशेने काम करत आहे आणि अशा घटनांचा अंदाज दोन दिवस आधीच दिला जाऊ शकतो. त्यामुळे संबंधित विभाग वेळेवर इशारे देऊन आवश्यक त्या उपाययोजना करू शकतात.

आव्हाने आणि उपाययोजना
पुण्याच्या शहरी भागात वाढलेल्या अतिवृष्टीच्या घटनांमुळे विशेषतः पाणी साचण्याची समस्या निर्माण झाली आहे. या समस्या विशेषतः शहरी भागात अधिक गंभीर होतात, कारण इथे जलसंधारणाच्या उपायांची कमतरता आहे. “जागतिक तापमानवाढीमुळे देखील पावसाची तीव्रता वाढत आहे. जरी एकूण पावसाच्या पातळीमध्ये वाढ झाली असली तरी, जलसंधारणाच्या प्रयत्नांवर भर दिला पाहिजे,” असे डॉ. कृष्णन यांनी सूचित केले.

शहरीकरणाचा परिणाम
डॉ. कृष्णन यांनी तापमानाच्या ट्रेंडवर शहरीकरणाचा परिणाम अधोरेखित केला. “पुण्याच्या काही भागात, अलिकडच्या वर्षांत कमाल तापमान जास्त नोंदवले गेले आहे. याचे कारण जलद शहरीकरण आहे, जे शहरी उष्ण बेटांच्या निर्मितीला कारणीभूत ठरत आहे.” शहरी उष्ण बेटांची समस्या आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे, कारण ती शहरी भागातील जास्त उष्णता आणि प्रदूषणामुळे निर्माण होते.

त्यानंतर, त्यांनी शहरी हवामानशास्त्रावरील संशोधन उपक्रमांचा उल्लेख केला, ज्यामध्ये दिल्लीच्या हवामान पद्धतींचा अभ्यास केला जाईल. “शहरी उष्ण बेटे समजून घेण्यासाठी तपशीलवार निरीक्षणे केली जात आहेत. शहरीकरणाच्या परिणामांचे पद्धतशीरपणे मूल्यांकन करण्यासाठी दिल्लीमध्ये पायाभूत सुविधा विकसित केल्या जात आहेत,” असे डॉ. कृष्णन यांनी सांगितले.

अशा परिस्थितीत, भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्थेने एक नवीन “एकीकृत पृथ्वी प्रणाली” नावाचे मॉडेल विकसित करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. या मॉडेलद्वारे हवामान बदल आणि पावसाच्या घटनांचे अधिक सुस्पष्ट अंदाज लावता येतील. या संशोधनाद्वारे, हवामान आणि पर्यावरणाच्या तज्ञांना भविष्यकाळातील हवामानातील बदलांची अधिक माहिती मिळेल, ज्यामुळे अधिक प्रभावी उपाययोजना करण्यात मदत होईल.

The post पूर आणि भूस्खलनाच्या घटना वाढण्याचा आयआयटीएमचा इशारा appeared first on थोडक्यात घडामोडी.